انسان معتدل آماده براى نطق و تميز فارغ شده در قالب اعتدال و اينكه چنانچه انسانى را از حالى به حال ديگر منتقل نمود تا بكمالش رسيد همين طور تو را ( اى محمد ) نقل نمود از جهالت و ندانى بدرجه رسالت و نبوّت تا اينكه تكميل نمودى شرافت مقام رسالت و نبوّت را آن گاه تأكيد نمود مطلب را با عاده سخن و فرمود : ( اقراء ) جبائى گويد : اوّل او را امر فرمود كه براى خود بخواند و در مرتبه دوّم فرمان داد كه براى تبليغ رسالت بخواند و تكرار نيست و معناى آن بخوان قرآن است . ( وَ رَبُّكَ الْأَكْرَمُ ) يعنى بزرگتر از جهت كرامت ، پس نميرسد به او كرم هيچ كريمى براى آنكه او عطا مىكند از نعمت آن قدرى كه غير او نمى تواند مانند او عطا كند پس هر نعمتى از جانب او ميرسد يا اينكه او اختراع كرده و بوجود آورده و يا اينكه او تسبيب اسباب آن را فراهم كرده و راه وصول به آن را آسان نموده است . و بعضى گفته‌اند : يعنى قومت را تبليغ كن ، و پروردگار تو اكرم آن چنانيست كه تو را بر عملت ثواب ميدهد به آنچه را كه كرمش ايجاب مىكند و تو را يارى و تقويت مىكند بر حفظ قرآن . ( الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ ) يعنى آموخت نويسنده را كه بقلم بنويسد يا آموخت انسان را بيان بسبب قلم يا آموخت نوشتن به سبب قلم را ، منّت گذارد خداى سبحان بر خلقش به آنچه آموخت ايشان را از چگونگى نوشتن بوسيله قلم براى آنچه كه در اين است از زيادى انتفاع در آنچه متعلّق بدين و دنياست .