الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
23
تفسير مجمع البيان (فارسى)
فرار كند و به همين معنى امير المؤمنين عليه السلام اشاره فرمود در قولش هر كسى آنچه را كه از او فرار مىكند ملاقات خواهد كرد و اجل راننده انسانى است و فرار از آن دريافتن آنست ، زهير شاعر گويد : و من هاب اسباب المنايا ينله * و لو نال اسباب السماء بسلّم و كسى كه بترسد اسباب و مقدمات مرگ را به آن خواهد رسيد اگر چه به سبب نردبانى هم به آسمان برود ، شاهد در كلمه منايا و اجل است كه خواه و ناخواه آدمى را خواهد يافت . و شكى نيست كه مرگ او را درخواهد يافت بترسد يا نترسد و لكن وقتى هيبت و ترس بمنزله سبب مرگ باشد پس معنايى براى هيبت نخواهد بود ، و گفته شده كه تقديرش اينست بگو مرگى كه از او فرار ميكنيد ، پس الذى را در موضع و جاى خبر قرار داده نه صفت براى مرگ ( فانّه ) مستأنفه مىباشد . ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلى عالِمِ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ يعنى : بر برگشت بسوى خدايى خواهيد نمود كه ظاهر و باطن شما را در روز قيامت ميداند . فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ پس شما را به آنچه در دار دنيا عمل نموديد خبر داده و به حساب اعمالتان پاداشتان ميدهد . سپس خداوند سبحان مؤمنين را خطاب فرموده و گفت : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا نُودِيَ لِلصَّلاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ يعنى : هر وقت كه اذان نماز جمعه گفته شد و آن زمانيست كه امام بر منبر روز جمعه نشست و اين مطلب براى اينست كه در زمان رسول خدا ( ص ) ندايى غير از اذان نبود . سايب بن زيد گويد : براى رسول خدا ( ص ) يك مؤذّن بنام بلال بود پس هر وقت پيامبر بر منبر مينشست ، بلال درب مسجد اذان ميگفت و وقتى