الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

8

تفسير مجمع البيان (فارسى)

معنى آيات : « حم » دربارهء اين جمله قبلا سخن رفت ، در اينكه اين هفت سوره به كلمهء « حم » ابتداء شده ، گفته شده است وجه اشتراك اين سوره‌ها شباهتى است كه به يكديگر دارند و اين شباهت مخصوص اين چند سوره است ، و در ديگر سوره‌ها ديده نميشود ، كه هر يك از اين سوره‌ها با توصيف قرآن شروع شده ، و نيز از نظر طول سوره بهمديگر نزديك ميباشند ، و نيز كلمات اين سوره‌ها از نظر تنظيم بسيار شبيه به يكديگر ميباشند . تَنْزِيلٌ مِنَ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ : يعنى جبرئيل اين سوره را بر حضرت محمّد ( ص ) نازل كرده است . كِتابٌ فُصِّلَتْ آياتُهُ : در اين قسمت قرآن بتفصيل و توضيح موصوف گرديده است يعنى : در قرآن سر بسته و گنگ سخن نرفته است ، براى آنكه وجوه بيان بطور مفصّل آمده است ، و به چند طريق بيان گرديده واجب از غير واجب بيان شده ، آنچه از نظر حكمت بهتر است از آنچه بهتر نيست توضيح داده شده ، آنچه جايز است و آنچه جايز نيست تشريح شده ، حقّ و باطل از هم جدا شده ، راههايى كه انسان را بحقّ مىرساند از ديگر راهها روشن شده ، چيزهايى بايد بسوى آن تشويق كرد ، از چيزهايى شايستهء تشويق نيست ، مشخّص شده ، چيزهايى كه شايسته است از آن حذر نمود از چيزهايى كه سزاوار اجتناب نيست بيان شده ، و از اين قبيل نمونه‌هاى تفصيل و توضيح . بعضى هم گفته‌اند تفصيل آيات بوسيلهء امر و نهى ، و عد و عيد و تشويق