الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
38
تفسير مجمع البيان (فارسى)
چنان كه گويى « ما يفوتنى فلان ها هنا و لا بالبصرة لو صار اليها » يعنى فلانى نتواند از چنگ من بگريزد چه اينجا باشد و چه در بصرة و اين پاسخ از قطرب است و معناى گفتار مقاتل مىباشد . ب : معنى جمله اين است كه « و لا من فى السماء بمعجزين » و نه آنان كه در آسمانند عاجز كننده باشند ، پس « من » در آيه حذف شده چون ظاهر كلام دلالت بر او دارد چنان كه نظيرش را حسان شاعر در شعر گفته : امن يهجوا رسول اللَّه منكم * و يمدحه و ينصره سراء يعنى آيا كسى كه رسول خدا ( ص ) راهجو و اهانت مىكند با كسى كه مدح او نموده و در گرفتارىها او را يارى مىكند مساوى است . پس گويا در تقدير « و من يمدحه و ينصره سواء ام لا يتساوون » است . » و مقصود آنكه ( من ) از شطر دوم شعر حذف شده چون در جمله اول بوده و دلالت بر محذوف مينموده ، و اين جواب بعقيده « فراء » بوده و اهل بصره آن را ضعيف ميدانند . وَ ما لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَ لا نَصِيرٍ : و غير از خدا يارى كننده و كمك دهندهاى براى شما نيست تا شما را مدد كند و عذاب خداوند را از شما دور نمايد ، بنا بر اين مغرور به بتها نشده و آن را شفيع و يار خود نپنداريد . و گفته شده « ولى » آن كسى است كه شخصا كمك مىكند و « نصير » با آن كسى ميگويند كه گاهى شخصا و گاهى بوسيله ديگران يارى و مدد مينمايد . وَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِ اللَّهِ : و مردمى كه كافر شدند بآيات خدا يعنى قرآن و ادله خداوند را انكار نمودند . وَ لِقائِهِ : و روز قيامت را انكار كردند . أُولئِكَ يَئِسُوا مِنْ رَحْمَتِي : ايشان نااميد از رحمت من ميباشند ( و با اين جمله ) خداوند يأس آنان را از رحمت و بهشت خويش خبر داده است . و ممكن است معنى اين جمله چنين باشد كه حتماً ايشان مأيوس از رحمت من باشند ( چون منكر آيات خدا و قيامتند ) .