الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
39
تفسير مجمع البيان (فارسى)
وَ أُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ : و براى ايشان عذابى دردناك خواهد بود . و در اين آيه دلالتى است كه مؤمن به خدا و روز واپسين ( قيامت ) از رحمت پروردگار خويش مأيوس نخواهد بود . سپس خداوند به حكايت ابراهيم برگشت نموده چنين ميفرمايد : فَما كانَ جَوابَ قَوْمِهِ : هنگامى كه ابراهيم ملت خود را بسوى خدا و دورى از عبادت بتها خواند ( در مقابل ) نبود جواب آنها . إِلَّا أَنْ قالُوا اقْتُلُوهُ أَوْ حَرِّقُوهُ : مگر آنكه گفتند ابراهيم را بكشيد يا بسوزانيد ، و اين جمله در حقيقت اشاره به سفاهت آن ملت است كه چون در مقابل ابراهيم جوابى نداشتند گفتند با او سخن نگوئيد بلكه يا بكشيدش و يا بسوزانيد تا از دست او خلاص شويد . فَأَنْجاهُ اللَّهُ مِنَ النَّارِ : پس خداوند او را از آتش نجات داد ، و در اينجا جملهاى تقدير است و آن اينست كه چون اتفاق كردند كه ابراهيم را بسوزانند و آتش ( مهيبى ) روشن نمودند و ابراهيم را در ميان آن آتش انداختند پس خداوند او را نجات داد . إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ : البته در اين حكايت نشانههاى واضح و دليل روشنى است . لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ : براى ملتى كه به صحت گفتههاى ما و بيگانگى و قدرت بىنهايت پروردگار ايمان ميآورند . وَ قالَ : و ابراهيم بملت خود گفته بود . إِنَّمَا اتَّخَذْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَوْثاناً مَوَدَّةَ بَيْنِكُمْ : همانا غير خدا بتهايى را شما اختيار نموده و بدوستى گرفتهايد ، تا عواطف و علاقه خويش به آنها ابراز كنيد . فِي الْحَياةِ الدُّنْيا : در زندگانى اين جهان ، و اين جمله قبلا در دليل توضيح داده شد . ثُمَّ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكْفُرُ بَعْضُكُمْ بِبَعْضٍ : سپس در قيامت بعضى نسبت ببعض