الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

37

تفسير مجمع البيان (فارسى)

شعر است و گرنه در حال اختيار جايز نبوده و گفتن « هذا ضويرب زيدا » ( به منظور توصيف در لسان عرب ) قبيح است . مقصود : پس از پايان آيات قبل ، خداوند وعده‌ها و وعيد خويش را چنين ذكر فرموده : يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ : خداوند مالك ثواب و عقاب است و جز حكمت و عدالت و آنچه را كه افعال شايسته است چيزى نخواسته ، پس عذاب مىكند هر كه را بخواهد از آنان كه مستحق عذاب‌اند . وَ يَرْحَمُ مَنْ يَشاءُ : و رحم مىكند هر كه را بخواهد از آنان كه مستحق رحمت‌اند يعنى آنان را بواسطه توبه يا غير آن از موجبات مغفرت ميآمرزد . وَ إِلَيْهِ تُقْلَبُونَ : و بازگشت خلق در قيامت بسوى او است و « قلب » همان رجوع و بازگشت مىباشد پس معنى چنين خواهد بود ، شما بازگشت بزندگى آخرت نموده آنجا كه جز خداوند كسى مالك نفع و ضرر نباشد و اين آيه متعلق بما قبل است ، گويا منكرين قيامت ميگفتند ، اكنون كه عذاب در دنيا نيست ما هم در انجام گناهان باكى نداريم پس خداوند به آنان جواب فرمود كه حتماً بسوى او ( در قيامت ) بازگشت مينمائيد و گويا كفار ميگفتند هر گاه بسوى حكم خدا « قيامت » باز گرديم آن را نابود نموده نجات خواهيم يافت پس خداوند در پاسخ چنين فرمود : وَ ما أَنْتُمْ بِمُعْجِزِينَ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي السَّماءِ : و نيستيد شما عاجز كننده در زمين و نه در آسمان و از قدرت خداوند رها نگرديد نه در دنيا و نه در آخرت ، پس از مخالفتش حذر نمائيد . گفته شده چرا خداوند در باره آنان ( فى السماء ) يعنى در آسمان گفت در حالى كه از مخلوقات آسمانى نيستند . ميتوان به دو صورت پاسخ گفت : الف : آيه به صورت فرض و تقدير بوده و معنى چنين است : نيستيد عاجز كننده خدا به منظور فرار از عذاب او چه در زمين يا آسمان اگر از اهل آسمان باشيد