و آن وقت « ان » كه بر سر « ما » در آمده براى آنست كه ( ما ) بمعنى « الذى » مىباشد مثل آيه شريفه « أَ يَحْسَبُونَ أَنَّما نُمِدُّهُمْ بِهِ مِنْ مالٍ وَ بَنِينَ » « 1 » از نظر بازگشت ضمير ممكن است كه در آيه « هو » تقدير شود و جمله « مودة بينكم » خبر او باشد و آن وقت جمله در محل رفع و خبر « ان » مىباشد . اما كسى كه « مودة بينكم » را با حالت نصب خوانده « ان » و « ما » را يك كلمه شمرده و بسوى « ما » هم در اين صورت ضمير عود نميكند چنان كه در صورت اول عائد بود ، و آن وقت « الاوثان » منصوب به « اتخذتم » خواهد بود . ولى ابو عمر او را متعدى بمفعول واحد ميداند مثل آيه شريفه « قُلْ أَتَّخَذْتُمْ عِنْدَ اللَّهِ عَهْداً » و بنا بر اين تقدير آيه چنين است « انما اتخذتم من دون اللَّه اوثانا آلهة » ( همانا از غير خدا بت‌ها را خدايان گرفته ) كه ( آلهة ) حذف شده نظير آيه شريفه « إِنَّ الَّذِينَ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ » كه در معنى « اتخذوا العجل الها » بوده و ( الها ) حذف شده و « مودة » منصوب و مفعول له مىباشد و « بينكم » نيز منصوب و ظرف است و عامل او « المودة » مىباشد . و اما آنكه « مودة بينكم » ( با حالت اضافه خوانده ) چون « المودة » را بسوى « بين » اضافه نموده و توسعى قائل شده كه ظرف را اسم براى آنچه به او اضافه شده ، قرار داده است و نظير آيه « لَقَدْ تَقَطَّعَ بَيْنَكُمْ » كه چنين به حالت اضافه خوانده شده اما كسى كه « مودة بينكم فى الحياة الدنيا » را ( با تنوين ) خوانده آن وقت در « بينكم » دو صورت تصور مىشود : الف : اينكه ظرف باشد متعلق بمصدر چون دو ظرف در اينجا يكى مربوط به مكان دوم مربوط به زمان خواهد بود . و آنچه جايز نيست تعلق دو ظرف زمان يا مكان به عامل واحد است ، و اما اگر يكى ظرف زمان و ديگرى ظرف مكان باشد اشكالى نخواهد داشت . و بنا بر اين « فى الحياة الدنيا » ظرف زمانى خواهد بود چون كه بمعنى « فى

--> ( 1 ) - يعنى آيا گمان دارند آنچه مدد ميكنيم ايشان را به آن از مال و فرزندان قرآن كريم سوره مومنون 58 / 23