وَ بُرِّزَتِ الْجَحِيمُ لِلْغاوِينَ : و جهنم نيز در برابر گمراهان و منحرفين از حق و صواب آشكار ميگردد . وَ قِيلَ لَهُمْ أَيْنَ ما كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ : به آنها گفته مىشود : بتها را در كجا مىپرستيديد ؟ علت اينكه از آنها سؤال توبيخى مىشود اين است كه هر گونه جواب دهند ، خودشان مفتضح مىشوند . هَلْ يَنْصُرُونَكُمْ أَوْ يَنْتَصِرُونَ : آيا امروز عذاب را از شما دور ميكنند يا اينكه در برابر كيفر به يارى شما مىآيند ؟ فَكُبْكِبُوا فِيها هُمْ وَ الْغاوُونَ وَ جُنُودُ إِبْلِيسَ أَجْمَعُونَ : آن گاه بتها و پرستندگان آنها كه مردمى گمراه بوده‌اند ، و سپاهيان شيطان همه را جمع كرده ، بر روى هم مىريزند . قالُوا وَ هُمْ فِيها يَخْتَصِمُونَ تَاللَّهِ إِنْ كُنَّا لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ إِذْ نُسَوِّيكُمْ بِرَبِّ الْعالَمِينَ : در حالى كه اينها در جهنم با يكديگر نزاع مىكنند به بتها مىگويند : به خدا قسم ، ما از طريق حق و جادهء صواب دور افتاده بوديم كه شما را در رديف خداوند قرار داديم و به پرستش شما پرداختيم . وَ ما أَضَلَّنا إِلَّا الْمُجْرِمُونَ : جز گذشتگان كه به آنها تأسى جستيم ، ما را گمراه نكردند . برخى گويند : منظور شيطان و برخى گويند : منظور كفار است . سپس از روى حسرت مىگويند : فَما لَنا مِنْ شافِعِينَ وَ لا صَدِيقٍ حَمِيمٍ : ما را كسى نيست كه شفاعتمان كند و از حالمان بپرسد و خويشاوندى نداريم كه از در دلسوزى و مهربانى و دوستى به ياد ما بيفتد . خلاصه اينكه نه از خويشاوندان و نه از بيگانگان دادرس و فرياد رسى نداريم . علت اين است كه شفاعت پيامبران و فرشتگان و مؤمنان در آن روز شامل حالشان نميشود . جابر بن عبد اللَّه انصارى از پيامبر خدا روايت كرده است كه : شخص در بهشت است و از حال دوستش كه در جهنم است ، سؤال مىكند . خداوند مىفرمايد : دوستش