الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
32
تفسير مجمع البيان (فارسى)
لايق خدايى است كه بتواند اين كارها را انجام دهد . اكنون خداوند متعال حكايت از دعاى ابراهيم مىكند : رَبِّ هَبْ لِي حُكْماً وَ أَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ : خدايا به من حكمت و دانش - و بقولى نبوت - ببخش و مرا از لحاظ درجه و منزلت ، به پيامبران پيش از من ملحق گردان . برخى گويند : يعنى چنان لطفى در بارهام كن كه شايستگى پيوستن به انبياء پيدا كنم . از اين آيه اهميت صلاح و صالح بودن به خوبى معلوم مىشود . منظور از صلاح اين است كه انسان در راه اوامر الهى استقامت نشان دهد . وَ اجْعَلْ لِي لِسانَ صِدْقٍ فِي الْآخِرِينَ : و مرا در ميان امتهاى بعدى مورد قبول و ستايش ايشان قرار ده . اين دعاى ابراهيم را خداوند مستجاب فرمود . از اين جهت است كه پيروان همهء اديان ابراهيم را ستايش ميكنند و نبوت او را قبول دارند . عرب لسان را به جاى قول مىگذارد و همچنين به جاى لغت . برخى گويند : يعنى در ميان آخرين امت ، فرزند خوبى به من عطا كن كه زبان به راستى گشايد و قيام به حق كند و منظور محمد ( ص ) است . وَ اجْعَلْنِي مِنْ وَرَثَةِ جَنَّةِ النَّعِيمِ : و مرا از وارثان فردوس برين قرار ده . وَ اغْفِرْ لِأَبِي إِنَّهُ كانَ مِنَ الضَّالِّينَ : و پدرم را بيامرز كه از راه صواب دور و منحرف گرديد . علت اينكه او را گمراه مىنامد اين است كه كفر او از روى جهالت است نه از روى عناد . در بارهء وجه استغفار ابراهيم براى پدر در سورهء توبه سخن گفتهايم . « 1 »
--> ( 1 ) - آزر پدر حقيقى ابراهيم نيست . زيرا انبياء بايد از نسل پاكان و نيكان باشند . از آنجا كه ابراهيم به آزر وعدهء طلب مغفرت داده بود ( سَلامٌ عَلَيْكَ سَأَسْتَغْفِرُ لَكَ رَبِّي ، مريم 49 ) در اينجا برايش طلب مغفرت مىكند و لذا در آيهء ديگر مىگويد : « وَ ما كانَ اسْتِغْفارُ إِبْراهِيمَ لِأَبِيهِ إِلَّا عَنْ