الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

181

تفسير مجمع البيان (فارسى)

را دنبال كردند و به زودى كيفر بد كارى خود را مىبينند . مگر كسانى كه توبه كنند و ايمان آورند و كار نيكو انجام دهند . اينان داخل بهشت مىشوند و ستم نمىبينند . لغت : على : بزرگ و برتر . فرق ميان على و رفيع اين است كه على هم به معناى مقتدر و هم به معناى برتر است . اما رفيع تنها به معناى كسى است كه برترى دارد . از اين جهت خدا را رفيع نمىگويند : زيرا رفعت در مكان است . بلكه رفيع الدرجات مىگويند . بكى : جمع باكى يعنى گريان . ممكن است مصدر باشد . خلف : اين كلمه بفتح لام به معناى جانشين صالح و به سكون لام به معناى جانشين ناصالح است . گاهى هم هر كدام به معناى ديگرى استعمال مىشود . لبيد گويد : ذهب الذين يعاش فى اكنافهم * و بقيت فى خلف كجلد الاجرب يعنى : آنان كه در پناه آنها زندگى شد ، رفتند و كسانى باقى ماندند كه سراسر نقص و عيب هستند . اعراب : سُجَّداً وَ بُكِيًّا : حال . إِلَّا مَنْ تابَ : در محل نصب و استثناى متصل . ممكنست استثناى منقطع و به معناى « لكن » باشد . مقصود : اكنون خداوند به نقل داستان ادريس پرداخته ، مىفرمايد : وَ اذْكُرْ فِي الْكِتابِ إِدْرِيسَ إِنَّهُ كانَ صِدِّيقاً نَبِيًّا : ادريس جد پدرى نوح است . نام او در تورات اخنوخ ضبط شده است . گويند : علت اينكه ادريس ناميده شده اينست كه كتاب‌ها را زياد مىخوانده است . او اول كسى بود كه خط نوشت و شغلش خياطى و اول خياط بود . گويند : خداوند نجوم و حساب و هيأت را به او آموخت و اينها معجزهء او بودند .