الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

182

تفسير مجمع البيان (فارسى)

وَ رَفَعْناهُ مَكاناً عَلِيًّا : و او را به مكان مرتفعى بالا برديم . انس و ابو سعيد خدرى و كعب و مجاهد گويند : به آسمان چهارم برده شد . ابن عباس و ضحاك گويند : به آسمان ششم برده شد . مجاهد گويد : مثل عيسى ، زنده به آسمانها برده شد . ديگران گويند : ميان آسمان چهارم و پنجم قبض روح شد . از امام باقر ( ع ) نيز چنين روايت شده است . برخى گويند : مقصود اينست كه بوسيلهء رسالت ، مقام او را رفعت بخشيديم . مثل وَ رَفَعْنا لَكَ ذِكْرَكَ ( انشراح 2 : نام ترا بلند كرديم ) و مقصود رفعت مكانى نيست . اكنون همهء پيامبران را مورد مدح و ستايش قرار داده ، مىفرمايد : أُولئِكَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ مِنْ ذُرِّيَّةِ آدَمَ وَ مِمَّنْ حَمَلْنا مَعَ نُوحٍ وَ مِنْ ذُرِّيَّةِ إِبْراهِيمَ وَ إِسْرائِيلَ : اينان كه وصفشان گذشت ، كسانى هستند كه خداوند بوسيلهء نبوت - و بقولى بوسيلهء ثواب و ساير نعمتهاى دينى و دنيوى - به آنها انعام و احسان فرموده است . اينان پيامبرانى هستند از ذريهء آدم و از كسانى كه با نوح سوار كشتى كرديم و از ذريهء ابراهيم و اسرائيل . با اينكه همهء آنها از نسل آدم هستند ، مع الوصف در ذكر نسب آنها فرق مىگذارد ، براى اينكه تفاوت آنها را از لحاظ فضيلت بيان دارد . شرافت ادريس در انتساب به آدم و اينست كه جد نوح بود . ابراهيم از نسل كسانى است كه همراه نوح سوار كشتى شدند . يعنى از نسل سام بن نوح . اسماعيل و اسحاق و يعقوب ، كه از آدم دور شده‌اند ، از ذريهء ابراهيم هستند و شرافت ابراهيم را كسب كرده‌اند . موسى و هارون و زكريا و يحيى و عيسى از ذريهء اسرائيل هستند . وَ مِمَّنْ هَدَيْنا وَ اجْتَبَيْنا : برخى گفته‌اند : از اينجا اول كلام است . يعنى از مردمى كه هدايتشان كرديم و آنها را برگزيديم ، كسانى هستند كه هر گاه آيات خدا را بشنوند ، به سجده مىافتند و مىگريند . اما اين قسمت ، بخاطر دلالت كلام حذف شده است . از على بن الحسين ( ع ) نقل شده است كه مقصود ماييم . برخى گويند : منظور همان پيامبرانى است كه : قبلا ياد شدند . يعنى آنها كسانى هستند كه ما هدايتشان كرده و از ميان خلق برگزيده‌ايم . سپس در وصف آنها مىفرمايد :