است . يعنى ميان احزاب اختلاف پيدا شده است . فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ مَشْهَدِ يَوْمٍ عَظِيمٍ : كسانى كه در بارهء عيسى به خداوند كافر شدند ، همين كه در روز قيامت ، در عرصهء هولناك محشر حضور پيدا كنند ، دچار عذابى شديد خواهند شد . علت اينكه روز قيامت را يَوْمٍ عَظِيمٍ ! ناميده ، اين است كه : ترس و وحشت آن عظيم است . برخى گفته‌اند : يعنى واى به حال آنها كه در روز قيامت در ميان مردم رسوا و مفتضح مىشوند ! أَسْمِعْ بِهِمْ وَ أَبْصِرْ يَوْمَ يَأْتُونَنا : در معناى اين جمله دو قول است : 1 - يعنى اينان كه در اين جهان گوش شنوا و چشم بينا ندارند و از درك حقايق عجز نشان مىدهند ، در روز قيامت كه نزد ما مىآيند ، چشم و گوششان باز مىشود و همه چيز را مىبينند و مىشنوند . چنان كه مىفرمايد : فَكَشَفْنا عَنْكَ غِطاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ ( ق 22 : پرده‌ها را از پيش چشم تو بر مىداريم و در آن روز ديدگان تو تيز بين مىشود ) 2 - يعنى آنها را بشنوان و به آنها نشان ده و براى آنها بيان كن كه در روز قيامت از راه بهشت و پاداش ، گمراه خواهند بود . اين معنى از جبائى است . وى گويد : ممكن است مقصود اين باشد كه : داستان اين پيامبران را براى مردم تعريف كن ، تا آنها را بشناسند و به آنها ايمان بياورند . هر كس به آنها ايمان نياورد . در روز قيامت گمراه و از پاداش الهى محروم است . البته وجه اول بهتر است . لكِنِ الظَّالِمُونَ الْيَوْمَ فِي ضَلالٍ مُبِينٍ : لكن مردم ظالم ، امروز ، هوى و هوس را براى هدايت ترجيح مىدهند و از راه حق منحرف هستند ، پس مقصود اين است كه اينان در اين جهان جاهل و در آن جهان عارف هستند . ( اين معنى بنا بر وجه اول جملهء پيش است ) . وَ أَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْحَسْرَةِ : كفار مكه را از روزى كه مردم گنهكار ، حسرت مىخورند كه چرا نيكى نكردند و مردم نيكوكار ، حسرت مىخورند كه چرا بيشتر نيكى نكردند ، بترسان . اين روز ، روز رستاخيز است برخى گويند : در آن روز فقط افرادى كه مستحق عقاب هستند ، حسرت مىخورند . در صحيح مسلم از ابو سعيد خدرى