الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

168

تفسير مجمع البيان (فارسى)

قرائت : و ان اللَّه : كوفيان و ابن عامر و روح و زيد از يعقوب بكسر همزه و ديگران بفتح خوانده‌اند . كسر آن بنا بر استيناف و فتح آن بنا بر اين است كه عطف بر « اوصانى بالصلاة . . . » باشد . مقصود : وَ إِنَّ اللَّهَ رَبِّي وَ رَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ : بنا بر فتحهء همزه چهار وجه دارد : 1 - يعنى خداوند حكم كرده است كه او خداى من و خداى شماست . اين وجه از ابو - عمرو بن علاست . 2 - عطف بر كلام عيسى است . يعنى : خداوند به من سفارش كرده است كه او خداى من و شماست . 3 - فراء گويد : يعنى اين است عيسى بن مريم و اين است كه خدا پروردگار من و پروردگار شماست . 4 - يعنى بواسطهء اينكه خداوند پروردگار شماست ، او را بپرستيد . بنا بر كسرهء همزه ، ممكن است عطف بر قالَ إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ باشد . يعنى : عيسى گفت : خداوند پروردگار من و شماست ، او را پرستش كنيد . ممكن است كلام از خداوند باشد . هذا صِراطٌ مُسْتَقِيمٌ : اين است راه واضح و روشن كه بايد همواره ملتزم آن باشيد . برخى گويند : يعنى آنچه به شما خبر دادم . كه خداوند به من امر كرده است ، همان دين مستقيمى است كه در آن اعوجاج و انحرافى نيست . فَاخْتَلَفَ الْأَحْزابُ مِنْ بَيْنِهِمْ : اختلاف مذهبى اين است كه هر دسته‌اى بر - خلاف دسته‌هاى ديگر عقيده داشته باشد . احزاب ، جمع حزب است و حزب جمعيتى است كه داراى مرام و مسلك خاصى باشد . مقصود اين است كه احزاب اهل كتاب در بارهء عيسى اختلاف كردند . برخى گفتند : او خداست . اينان يعقوبيه هستند . برخى گفتند : پسر خداست . اينان نسطوريه هستند . برخى گفتند : اقنوم سوم است . اينان اسرائيليه هستند . مسلمانان گفتند : بنده‌اى از بندگان خداست . اين معنى از قتاده و مجاهد است . اينكه مىگويد : از ميان آنها احزاب اختلاف كردند ، بخاطر اين است كه دسته‌اى از آنها بر عقيدهء حق استوار ماندند . برخى گفته‌اند : « من » زائده