الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
5
تفسير مجمع البيان (فارسى)
يعنى : قوم من بنى مجد را آب داد و من نمير و قبائل بنى هلال را آب مىدهم . لغت : عبرة : پند . فرث : بقاياى غذا كه پس از هضم و فعل و انفعالات ديگر ، از معده دفع مىشود . سائغاً : گوارا . سكر : داراى چهار معنى است : 1 - شرابى كه مست كند 2 - خوردنى . مثل « جعلت عيب الاكرمين سكرا » يعنى : ذم بزرگان را خوراك خويش ساختهاى 3 - سكون . مثل « و ليست بطلق و لا ساكره » يعنى : نه آزاد است و نه ساكن . و مثل « سكرت الريح » يعنى : باد ساكن شد 4 - معناى مصدرى . يعنى حيران بودن . چنان كه مىفرمايد : سُكِّرَتْ أَبْصارُنا يعنى : ديدگان ما حيران شدند ( حجر ، 15 ) ذلل : جمع ذلول ، رام ارذل : پستتر . اعراب : بطونه : برخى گويند : مرجع ضمير « انعام » است . و بنا بر برخى از لغات جايز است كه با جمع ، معاملهء مذكر شود . در سورهء مؤمنين ، معاملهء مؤنث شده است ( نُسْقِيكُمْ مِمَّا فِي بُطُونِها . آيهء 21 ) برخى گويند : مرجع ضمير ، مفرد « انعام » است . مثل : « و طاب البان اللقاح فبرد » . در اينجا ضمير « برد » به « لبن » برمىگردد . برخى گويند : « انعام » و « نعم » هر دو يكى هستند . مثل : فان تعهدينى و لى لمة * فان الحوادث اودى بها يعنى : اگر به ياد موهاى مجعد من هستى ، حوادث روزگار ، آنها را تباه كرد ( در اينجا ضمير « اودى » به معناى « حوادث » برميگردد ) . برخى گويند : « من » براى تبعيض است . يعنى نسقيكم مما فى بطون بعض الانعام . تَتَّخِذُونَ مِنْهُ : در بارهء مرجع اين ضمير نيز دو وجه است : 1 - باز مىگردد به مذكور 2 - باز مىگردد به معناى ثمرات .