الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
71
تفسير مجمع البيان (فارسى)
« قالَ رَبِّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ أَنْ أَسْئَلَكَ ما لَيْسَ لِي بِهِ عِلْمٌ » در اينوقت بود كه نوح گفت : پروردگارا به تو پناه ميبرم كه از تو چيزى را درخواست كنم كه درستى آن را نميدانم و تو آن را انجام خواهى داد و معناى اين جمله در اينجا خضوع و فروتنى در پيشگاه خداى سبحان است تا موجب شود كه خدا او را موفق بدارد و به خود وامگذارد . و اينكه حرف نداء يعنى لفظ « يا » از اول « رَبِّ إِنِّي . . . » حذف شد ولى در آيهء پيش از آن يعنى « يا نُوحُ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ . . . » حذف نشد بدانجهت است كه در اينجا نداى نوح از روى تعظيم صورت گرفته ، و در آنجا از روى تنبيه بوده و لازم است كه در چنين موردى حرف تنبيه در لفظ بيايد . « وَ إِلَّا تَغْفِرْ لِي وَ تَرْحَمْنِي أَكُنْ مِنَ الْخاسِرِينَ » و اگر مرا نيامرزى و رحم نكنى از زيانكاران خواهم بود ، و اين كلام را نيز نوح عليه السلام از روى خشوع و فروتنى در برابر خداى تعالى اظهار كرده اگر چه گناهى از وى سر نزده بود . « قِيلَ يا نُوحُ اهْبِطْ » گفته شد اى نوح از كشتى يا از كوه فرود آى . « بِسَلامٍ مِنَّا » بسلامت و نجاتى از جانب ما ، و برخى گفتهاند يعنى با تحيت و سلامى كه از ما بر تو است . « وَ بَرَكاتٍ عَلَيْكَ » و نعمتهاى هميشگى و خير و خوبيهايى فزاينده كه هم چنان پيوسته بر تو فرود آيد . « وَ عَلى أُمَمٍ مِمَّنْ مَعَكَ » يعنى و بر امتهايى از مؤمنان كه با تو در كشتى بودند . و برخى گفتهاند : يعنى بر امتهايى از نژاد مردمان با ايمانى كه با تو در كشتى بودند . و قول ديگر آن است كه منظور از امتها در اينجا حيواناتى بودند كه با نوح در كشتى بودند ، زيرا خداوند در آنها نيز بركت قرار داد . « وَ أُمَمٌ سَنُمَتِّعُهُمْ ثُمَّ يَمَسُّهُمْ مِنَّا عَذابٌ أَلِيمٌ » يعنى امتهايى در آينده از نسل اينها پديد خواهد آمد كه ما در دنيا بأنواع نعمتها آنان را بهرهمند خواهيم ساخت ولى آنان كفران نعمت ميكنند و ما نابودشان ميكنيم ، و پس از نابودى به عذاب دردناك ما دچار خواهند شد . و حسن گفته است : مردمى كه سر گرم لذتهاى دنيا گردند نابود خواهند