الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
16
تفسير مجمع البيان (فارسى)
عوامل ديگرى از قبيل انگيزه نژادى و ملى بداند ، دچار ترديد مىشود . آنچه مسلم است اين است كه سياست از اين اختلاف بهره بردارى كرده است . زيرا امام طبرسى و شيخ طوسى و ابو الفتوح رازى و . . . از بزرگان شيعه در علم تفسير ، از همان كشورى برخاستهاند كه زمخشرى و فخر رازى و نيشابورى و بيضاوى و . . . از بزرگان سنى مذهب در علم تفسير برخاستهاند . كشورى كه حجة الاسلام غزالى را پرورش داد ، شيخ - الطائفهء طوسى را هم پرورش داد . وانگهى دانشمندان اسلامى طورى به مسائل مىنگرند كه انسان به آسانى نمىتواند درك كند كه صاحب اين راى جزء كدام فرقه است . اگر كسى تفسير امام رازى يا تفسير امام زمخشرى را مطالعه كند ، مىبيند بسيارى از مطالب آنها مطابق نظر شيعه است . اگر چه مؤلفان كتاب از بزرگان تسنن هستند . گروهى از دانشمندان از جمله برخى از ائمه تفسير ، بقدرى در بحثهاى خود معتدل هستند كه هر فرقهاى آنها را از خود شمردهاند . بدون ترديد ، اينها دليلى است بر اينكه آنها تحت تاثير قرآن بپايهاى از ادب و كمال رسيدهاند كه در خور مقام شايستگان است . بهر صورت ، اينها نتيجهء ايمان مسلمانان بعظمت قرآن و نتيجهء عنايتى است كه آنها تابع هر مذهبى بودهاند ، طى قرنهاى مختلف ، در كشورهاى اسلامى بعلوم قرآن نشان دادهاند . جماعت تقريب ، به منظور ايجاد تفاهم و برادرى و شناسايى ميان مسلمانان و نزديك شدن شرقى با غربى و سنى با شيعى ، تفسير مجمع البيان را انتخاب كرد ، نويسندهء بزرگ اين تفسير از افراد منصفى است كه هرگز از جادهء ادب قرآنى منحرف نشده و راه جدال نپيموده است . او مخالف و موافق را از لحاظ بيان دليل و روايت سند بيك چشم نگريسته است . در نتيجه خواننده تفسير را از خطاى در حكم مصون داشته و كتاب خود را سر مشق جدال « بالتى هى احسن » قرار داده است .