الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
17
تفسير مجمع البيان (فارسى)
هدف جماعت تقريب اين است كه براى جهان اسلام غذاى فكرى سالمى فراهم آورد ، زيرا دنياى اسلام ، براى پايدار ماندن خود بچنين غذايى نيازمند است . 5 - مقدمه بقلم استاد بزرگ شيخ محمود شلتوت شلتوت پس از نقل پارهاى از مطالبى كه طبرسى در مقدمهء كتاب خود آورده ، مىگويد : امام سعيد ، امين الاسلام ، ابو على ، فضل بن حسن طبرسى ، كتاب خود را كه در ميان تفاسير جامع ، بى نظير است ، با اين عبارات رسا و گويا وصف كرده است . در وصف اين كتاب و بيان روش آن ، بهتر از اين عبارات ، چيزى نيافتم . . . گفتم اين كتاب در ميان كتب تفسير بىنظير است ، زيرا با همهء گسترش و عمق و تنوعى كه در بحثهاى آن هست ، از لحاظ نظم و ترتيب ، داراى خاصيتى است كه هيچ كتابى پيش از آن داراى چنين مقامى نبوده است . تقريباً كتابهاى تفسيرى كه بعداً هم نوشته شده ، داراى چنين امتيازى نيستند ، در تفاسيرى كه قبل از مجمع البيان نوشته شده است ، روايات و اقوالى كه در مسائل مختلف وجود داشت ، ضبط مىشد . بطورى كه گاهى فنى با فنى آميخته مىشد و خواننده به سختى مىتوانست ، مطلبى را كه ميخواست : از اينجا و آنجا استخراج كند . در پارهاى از موارد مطلب بطور خسته كنندهاى تفصيل داده مىشد و در پارهاى از موارد ، بقدرى مطلب خلاصه شده بود كه مخل به مقصود بود . در ميان مفسرينى كه بعداً آمدهاند و مطالب را به تفصيل بررسى و تحقيق كردهاند ، گروه قليلى هستند كه توانستهاند تفسير خود را در جوّ قرآن نگه دارند ، بطورى كه خواننده احساس كند كه در فضاى كتاب خدا در حركت است و ارتباط بحث كاملا با قرآن محفوظ است و چنين نيست كه مفسر بخاطر كمترين مناسبتى بسراغ بحثهاى دور و دراز رفته باشد . لكن تفسير مجمع البيان ، يكى از كتابهاى جامعى است كه توانسته است با