الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

5

تفسير مجمع البيان (فارسى)

را سوره توبه نامند ، ولى سورهء عذاب است . فضيلت اين سوره : 1 - ابىّ بن كعب از رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - روايت كرده كه فرمود : هر كه سورهء انفال و برائت را بخواند من شفيع او گردم . . . تا به آخر حديث كه در آغاز سورهء انفال تمامى آن ذكر شد . و از امام صادق عليه السلام روايت شده كه فرمود : انفال و برائت يك سوره است . چنانچه از سعيد بن مسيب نيز روايت شده . 2 - ثعلبى بسند خود از رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - روايت كرده كه فرمود : قرآن آيه آيه و حرف حرف نازل شد جز سورهء برائة و قل هو اللَّه احد كه آن دو با هفتاد صف از فرشتگان ( يك جا ) بر من نازل شد و هر كدام ميگفتند : اى محمد در مورد نسب خدا به نيكى سفارش كن . « 1 » و اما اينكه در آغاز اين سوره نه در قرائت و نه در كتابت بسم اللَّه ذكر نمىشود : دانشمندان و مفسران در اينباره چند قول گفته‌اند : اول - آنكه اين سوره چون دنبال سورهء انفال است هر دو يك سوره به حساب آيند ، زيرا سورهء انفال در ذكر پيمانها است و اين سوره در رفع پيمانها است - و اين قولى است كه ابىّ بن كعب گفته . دوم - اينكه در اين سوره بسم اللَّه نازل نشده بخاطر آن است كه « بسم اللَّه » براى امان و مهر و رحمت است ، ولى سورهء برائت براى برداشتن امان و رفع آن است ، از اينرو بسم اللَّه در آغاز اين سوره نازل نشد - و اين وجه از امير المؤمنين عليه السلام

--> ( 1 ) - ظاهرا جملهء « كل يقول استوص . . . » مربوط بسورهء قل هو اللَّه است كه در آن از نسبت پروردگار متعال بحث شده ، و در ذيل سورهء قل هو اللَّه نيز بيايد كه يكى از اسامى آن سوره « نسبة الرب » است . و ممكن است مربوط بهر دو سوره باشد چون در مواردى از سورهء برائة نيز ذكرى از توبه و آمرزش . بميان آمده ، و منظور از نسبت خدا ارتباط با او باشد ولى اين معنى بعيد است و بهتر همان است كه بگوئيم مربوط بسورهء قل هو اللَّه احد مىباشد . و اللَّه العالم . « مترجم »