الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
6
تفسير مجمع البيان (فارسى)
نقل شده ، و سفيان بن عيينه و ابو العباس مبرد نيز همين وجه را اختيار كردهاند . سوم - وجهى است كه از ابن عباس روايت شده كه گويد : بعثمان بن عفان گفتم : چرا سورهء برائت را كه از « مئين » « 1 » است با سورهء انفال كه از مثانى « 2 » است هر دو را در « سبع طول » « 3 » قرار داديد ، و ميان آنها « بسم اللَّه » ننوشتيد ؟ عثمان در پاسخ گفت : شيوهء رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - چنان بود كه چون آيات قرآن بر او نازل ميشد يكى از نويسندگان ( و كتّاب ) وحى را ميخواند و به دو ميفرمود : اين آيات را در فلان سوره بگذار . . . و سورهء انفال از نخستين سورههايى بود كه در مدينه نازل شد ، و سورهء برائة از آخرين سورههايى بود كه در آن شهر نازل گشت ، و چون داستان اين دو سوره شبيه بهم بود ما گمان كرديم كه سورهء برائت دنبالهء سورهء انفال است ، و خود آن حضرت نيز تا روزى كه از دنيا رفت در اينباره چيزى نفرمود ، از اينرو ما اين سوره را در ضمن « سبع طول » قرار داديم ، و ميان آن دو « بسم اللَّه » ننوشتيم . و اين دو سوره را « قرينتين » ( قرين يكديگر ) ميخواندند . تفسير اين سوره : چون خداى سبحان سورهء انفال را به وجوب برائت « و بيزارى جستن » از كفار ختم كرد اين سوره را به اين مطلب افتتاح فرمود كه خداى تعالى و رسول او نيز از آنان بيزارند همانسان كه مسلمانان را بر بيزارى از آنان دستور فرموده .
--> ( 1 ) - « مئين » بسورههايى گويند كه حدود صد آيه است . ( 2 ) - « مثانى » بسورههايى گويند كه از صد آيه كمتر است . ( 3 ) - « سبع طول » بهفت سوره پس از سورهء فاتحة الكتاب گويند .