الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
36
تفسير مجمع البيان (فارسى)
دليل يا گواه راستگويى من ، بر من نازل كرده است تا شما و هر كس كه تا روز قيامت قرآن به او برسد ، از عذاب خداوند بترسانم . حسن در تفسير خود از پيامبر روايت كرده است كه : هر كس كه صداى دعوت من به يگانه پرستى به او برسد ، مصداق اين آيه است و بر او اتمام حجت شده است . محمد بن كعب گويد : هر كس كه قرآن به او برسد ، گويى پيامبر اسلام را ديده و سخن او را شنيده است . مجاهد گويد : قرآن بهر جا بيايد ، دعوت كننده و ترساننده است . وى همين آيه را مىخواند . در تفسير عياشى است كه امام باقر عليه السلام و امام صادق عليه السلام ميفرمودند : معناى « مَنْ بَلَغَ » اين است كه هر كس ، امامى از آل محمد ( ص ) ببيند كه مردم را بوسيلهء قرآن مىترساند ، مثل اين است كه خود پيغمبر را ديده است . بنا بر اين بيان « مَنْ بَلَغَ » در محل رفع و عطف بر ضمير مستتر در « انذر » است . دلالت آيه از اين آيه ، برمىآيد كه خدا را مىتوان « شيء » ناميد ، زيرا در جواب « قُلْ أَيُّ شَيْءٍ أَكْبَرُ شَهادَةً » مىفرمايد « قُلِ اللَّهُ » شيء چيزى است كه بتوان به آن علم پيدا كرد و از آن خبر داد ، بنا بر اين خداوند « شيء » است اما نه مثل اشياء ديگر . او با موجودات جهان - اعم از موجودات جوهرى و عرضى - تفاوت دارد و اشتراك اسمى موجب مشابهت و برابرى او با موجودات ديگر نميشود . از جملهء « مَنْ بَلَغَ » استفاده مىشود كه پيامبر ، خاتم انبيا و مبعوث بهمهء جهانيان در همهء اعصار است . در آيهء بعد ، براى توبيخ آنها مىفرمايد أَ إِنَّكُمْ لَتَشْهَدُونَ أَنَّ مَعَ اللَّهِ آلِهَةً أُخْرى : اين جمله ، به صورت استفهام و پرسش است : اما معناى آن انكار و ردّ است . يعنى : شما چگونه شهادت مىدهيد كه با خداوند ، خدايان ديگرى است ، با اينكه بطلان اين مطلب ، مسلم است و دلايل روشنى در