الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
303
تفسير مجمع البيان (فارسى)
مقصود اكنون خداوند بدنبال نعمتهايى كه در آيهء پيش شمرد ، دربارهء آفرينش حيوانات مىفرمايد : وَ مِنَ الْأَنْعامِ حَمُولَةً وَ فَرْشاً : دربارهء اين قسمت اقوالى است : 1 - « حمولة » شتران بزرگسال و « فرش » شتران خردسال است . يعنى خداوند از چارپايان شتران بزرگسال و خردسال بوجود آورد . اين معنى از ابن عباس و ابن مسعود و حسن و مجاهد است ( از ابن مسعود و حسن به اختلاف نقل شده است ) 2 - « حموله » شتران و گاوان باربر و فرش گوسفند است . اين قول از حسن ( بروايت ديگر ) و قتاده و ربيع و سدى و ضحاك و ابن زيد است . 3 - حموله ، شتر و گاو و اسب و قاطر و الاغ باربر و فرش گوسفند است . اين قول ( بروايت ديگر ) از ابن عباس است . گويا وى كلمهء « انعام » را تعميم داده تا شامل حيوانات سمدار يعنى اسب و قاطر و الاغ هم بشود . 4 - ابو مسلم گويد : يعنى خداوند آفريده است هر چه كه براى باركشى مورد استفاده قرار مىدهيد و هر چه كه از راه سر بريدن و بر زمين افكندن . چنان كه دربارهء حيواناتى كه سر بريده مىشوند ، مىفرمايد « فَإِذا وَجَبَتْ جُنُوبُها فَكُلُوا مِنْها » ( حج 36 : هر گاه پهلوى آنها بر زمين افتاد ، از گوشت آنها بخوريد ) از ربيع بن انس هم روايت شده است كه فرش حيوانى است كه براى ذبح بر زمين افكنده مىشود . 5 - فرش ، پشم و كرك آنهاست كه براى فرش مورد استفاده قرار مىگيرد . يعنى از چارپايان دو استفاده مىشود : باركشى و فرشهايى كه از مو و پشم آنها تهيه مىشود . اين قول از جبائى است . « 1 » كُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ : از آنچه خدا روزى شما كرده ، براى خوردن حلال بشماريد و مثل مردم جاهليت كه برخى از زراعتها و دامها را حرام مىشمردند ، رفتار
--> ( 1 ) - به نظر مىرسد كه اگر در خود آيهء شريفه ، كمى دقت مىشد ، اين اختلافات پيش نمىآمد ، زيرا در آيهء بعد « حموله و فرش » را تفصيل و توضيح داده و خاطر نشان كرده است كه منظور گاو و گوسفند و شتر است . بنا بر اين حموله مناسب گاو و شتر و فرش مناسب گوسفند است كه از پشم و موى آنها براى فرش استفاده مىشود يا اينكه موقع ذبح ، همچون فرش بر زمين مىافتند .