نكنيد . طبق اين معنى ، امر بر ظاهر خود حمل شده است . ممكن است امر به معناى اباحه باشد . يعنى براى شما مباح است كه از روزى خدا بخوريد . وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ : به دنبال شيطان كه دشمن آشكار شماست نرويد . تفسير اين جمله در سورهء بقره گذشت ( آيه 168 ) ثَمانِيَةَ أَزْواجٍ مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ وَ مِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِ : مطلبى را كه در آيهء پيش بطور مجمل بيان كرده بود ، در اينجا به تفصيل بيان كرد . در آن آيه فرمود : از چارپايان ، « حموله » و « فرش » را آفريد . در اينجا بيان مىكند كه « حموله » و « فرش » هشت جفت هستند . دو « نر و ماده » از ميش و دو « نر و ماده » از بز و دو « نر و ماده » از شتر و دو « نر و ماده » از گاو . منظور از اين تفصيل بعد از اجمال اين است كه متضمن توبيخ بيشترى باشد . بديهى است كه هر يك از حيوانات نر و ماده ، زوج هستند ، از اينجهت مىفرمايد : هشت زوج . نر ، زوج ماده و ماده ، زوج نر است . چنان كه ميفرمايد : « أَمْسِكْ عَلَيْكَ زَوْجَكَ » ( احزاب 37 : جفتت را نگهدار ) برخى گويند « ثَمانِيَةَ أَزْواجٍ » يعنى هشت صنف . دو صنف نر و ماده ، از ميش و دو صنف نر و ماده از بز و . . . « ضان » گوسفند پشم دارد و جمع « ضائن » و معز گوسفند مودار و جمع « ما عز » است . برخى گويند : منظور اين است كه هر يك از اينها هر دو دسته‌اند : اهلى و وحشى در مورد شتر اگر چه اهلى و وحشى صادق نيست . لكن شترها هم از لحاظ عربى بودن و عربى نبودن بر دو دسته‌اند . اين مطلب از امام صادق ع نيز روايت شده است . قُلْ آلذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ أَمِ الْأُنْثَيَيْنِ أَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ أَرْحامُ الْأُنْثَيَيْنِ : به اين مشركين كه حلال خدا را حرام كرده‌اند ، بگو : آيا بز و ميش نر را خدا حرام كرده است يا بز و ميش ماده را يا آنچه كه در رحم بز و ميش ماده است ؟ اين سؤال را به منظور بحث و استدلال براى آنها طرح مىكند ، تا دروغ و افتراى آنها را به خدا آشكار سازد ، زيرا آنها مىگفتند : آنچه در رحم حيوانات است بر مردها حلال و بر زنها