الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
222
تفسير مجمع البيان (فارسى)
وَ لا تَسُبُّوا الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ : شما وظيفه داريد كه كفار را با منطق و دليل دعوت به اسلام كنيد ، اما اگر براى انجام اين وظيفه ، زبان به بدگويى بتهاى ايشان بگشاييد ، حربهء منطق و دليل را از كف دادهايد . فَيَسُبُّوا اللَّهَ عَدْواً بِغَيْرِ عِلْمٍ : و سبب مىشويد كه آنها از راه ستم و جهالت ، زبان به بدگويى خداوند بگشايند . در برابر اين رفتار زشت ، شما قدرت نداريد كه آنها را سركوفت دهيد ، زيرا خانه ، خانهء آنهاست و هنوز اجازهء جنگ به شما داده نشده است . اينكه مىگويد : « مِنْ دُونِ اللَّهِ » بخاطر اين است كه آنها بتها را خداى خود مىدانستند . از اين آيه بر مىآيد كه نمىتوان كارى كرد كه باعث معصيت ديگران گردد . از امام صادق ع دربارهء فرمايش پيغمبر كه مىفرمايد : شرك از صداى مورچه بر روى سنگ سياه در شب ظلمانى مخفىتر است ، سؤال كردند . فرمود : مؤمنين بتها را نكوهش مىكردند . مشركين هم واكنش نشان داده ، معبود مؤمنين را نكوهش مىكردند . خداوند آنها را از اين كار منع كرد ، تا كفار خداى مومنين را نكوهش نكنند ، زيرا مؤمنين با اين كار خود بطور ناخودآگاه گرفتار شرك مىشدند . كَذلِكَ زَيَّنَّا لِكُلِّ أُمَّةٍ عَمَلَهُمْ : دربارهء تفسير اين جمله اقوالى است : 1 - حسن و جبائى گويند : يعنى همانطورى كه شما را با زبان خوش بسوى خدا دعوت و از نكوهش خدايان شما خوددارى مىكنيم و مؤمنين را از كارى كه باعث تنفر شما شود ، منع كردهايم نسبت بگذشتگان نيز همين كار را كرديم . پس منظور اين است كه كارهايى كه اين امت بايد انجام دهد ، بايد آراسته و پسنديده باشد . بديهى است كه مىتوان كارى را كه كسى بايد انجام دهد ، كار او ناميد . چنان كه پدرى به پسر خود مىگويد : كار تو اين است . يعنى : اين كارى است كه تو بايد انجام دهى . 2 - يعنى : براى هر قومى عملش را در نظرش آراستهايم ، زيرا مطابق ميل و طبيعت آنهاست . لكن در عين حال حق را به آنها شناساندهايم تا آن را انجام دهند و از باطل بپرهيزند . 3 - يعنى : ثواب عمل را براى آنها بيان كرده و بدينوسيله خود عمل را در نظرشان