الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
197
تفسير مجمع البيان (فارسى)
خداوند است كه شب را براى آرامش و روز را براى كوشش و تلاش آفريده است . شب و روز را پياپى آورده و اين خود دليل قدرت بيكران اوست . وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ حُسْباناً : ماه و خورشيد را در مدار خود به حركت در آورد . خورشيد در 25 / 365 روز ، برجهاى دوازدهگانه را طى مىكند . ماه نيز در گردش خود ماهها و سال قمرى بوجود مىآورد . حساب شب و روز و ماه و سال در زندگى انسانها بر گردش ماه و خورشيد قرار گرفته است . چنان كه مىفرمايد : « الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ بِحُسْبانٍ » ( الرحمن 5 ) و نيز مىفرمايد : « كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ » ( انبياء 33 : همگى در مدارى شناورند ) اين بيان تفسيرى از ابن عباس ، سدّى ، قتاده و مجاهد است . خداوند بوسيلهء اين جمله اشاره كرد به اينكه حساب گردش ماه و خورشيد ، در معاملات و تاريخ و اوقات عبادت من براى مردم لازم و مقتضاى مصلحت آنهاست . ذلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ : همهء اينها يعنى شكافته شدن ظلمت شب بوسيلهء صبح و مهيا بودن شب براى استراحت و وسيلهء محاسبه بودن ماه و خورشيد ، تقدير خداوندى است كه قدرت او بيكران است و كسى را نرسد كه سر از اطاعت قدرت او برپيچد . خداوندى كه به مصالح و تدبير مردم داناست .