الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

132

تفسير مجمع البيان (فارسى)

تا اتحاد و هماهنگى نداشته باشيد و بجان يكديگر بيفتيد . برخى گفته‌اند : منظور اين است كه شما را به حال خود مىگذارد و الطاف خود را از شما دريغ مىدارد ، تا از فيض ايمان به خدا محروم شويد و اين محروميت ، كيفر گناهان شماست . روايتى از امام صادق ( ع ) نقل شده است كه منظور ايجاد عداوت و تعصب در ميان آنهاست . وَ يُذِيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍ : گروهى از شما بجان گروهى ديگر افتاده ، آنها را مىكشند و اسباب تباهى آنها را فراهم مىسازند . در جاى ديگر مىفرمايد : « وَ كَذلِكَ نُوَلِّي بَعْضَ الظَّالِمِينَ بَعْضاً بِما كانُوا يَكْسِبُونَ » ( انعام 129 : و همچنين گروهى از ظالمان را بكيفر كردارشان دوست گروهى ديگر قرار مىدهيم ) از امام صادق روايت است كه منظور همسايهء بد است . حسن گويد : تهديد به نازل شدن عذاب ، مخصوص كفار بوده . اما اينكه مىگويد : شما را فرقه ، فرقه مىكند و بجان يكديگر مىاندازد ، شامل اهل نماز نيز مىشود . وى گويد : پيامبر خدا فرمود : از پروردگارم سؤال كردم كه غير مسلمانى بر مسلمانان غالب نسازد . خداوند خواسته‌ام را عطا كرد . باز سؤال كردم كه آنها را از گرسنگى هلاك نكند . خداوند پذيرفت . باز سؤال كردم كه همهء آنها را در گمراهى متفق نسازد ، اجابت كرده . از او خواستم كه آنها را فرقه فرقه نكند . از من دريغ داشت . در تفسير كلبى آمده است كه وقتى اين آيه نازل شد ، پيامبر برخاسته ، وضو گرفت . سپس نمازى بنيكى بجاى آورد . آن گاه از خدا خواست كه عذابى از آسمان يا زمين براى امتش نفرستد و آنها را فرقه فرقه نسازد و از افتادن آنها بجان يكديگر جلوگيرى كند . جبرئيل نازل شده ، عرض كرد : يا رسول اللَّه ، خداوند گفتار ترا شنيد . آنها را از دو خصلت حفظ مىكند و از دو خصلت حفظ نمىكند . عذاب آسمانى و زمينى بسوى آنها نمىفرستد . اما از فرقه فرقه شدن آنها و آسيب زدن آنها به يكديگر منع نميكند . پيامبر فرمود : اى جبرئيل ، پس امت من با كشتن يكديگر چگونه باقى مىمانند ؟ باز برخاست و دعا كرد . اين آيهء نازل شد : الم . أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا يُفْتَنُونَ » ( عنكبوت 1 و 2 : آيا مردم گمان مىكنند همين كه گفتند : ايمان آورديم