الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
161
تفسير مجمع البيان (فارسى)
يعنى : بستن سوگند ، بستن عهد ، بستن ريسمان . تحرير : آزاد كردن بنده ( از حريت ) . فرزدق گويد : أ بني غدانة اننى حررتكم * فوهبتكم لعطية بن جعال يعنى : اى بنى غدانه ، من شما را آزاد كردم و به عطيهء بن جعال بخشيدم . شأن نزول گويند : هنگامى كه آيهء « لا تُحَرِّمُوا طَيِّباتِ ما أَحَلَّ اللَّهُ لَكُمْ » نازل شد ، گفتند : يا رسول اللَّه ، با سوگندها چكار كنيم ؟ خداوند اين آيه را نازل كرد . ابن زيد گويد : آيه در بارهء عبد اللَّه بن رواحه نازل شد . او مهمان داشت و همسرش غذا را دير حاضر كرد . از اينرو سوگند ياد كرد كه غذا نخورد ، همسرش نيز سوگند ياد كرد كه اگر شوهرش نخورد ، غذا نخورد . مهمان نيز سوگند ياد كرد : كه : اگر آنها نخورند ، او هم نخورد و عبد اللَّه غذا خورد و آنها نيز غذا خوردند . سپس جريان را به اطلاع پيامبر رسانيد و خداوند اين آيه را نازل كرد . مقصود لا يُؤاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمانِكُمْ : در سورهء بقره در باره قسم لغو و حكم آن بحث شد . به نظر بيشتر مفسران و فقها چنين سوگندى كفاره ندارد تنها از ابراهيم نخعى نقل كردهاند كه او كفاره را لازم مىدانست . وَ لكِنْ يُؤاخِذُكُمْ بِما عَقَّدْتُمُ الْأَيْمانَ : اگر « ما » موصوله باشد يعنى « بالذى عقدتم » و اگر مصدريه باشد ، يعنى « بعقدكم » يا « بتعقيدكم » يا « بمعاقدتكم » عطا گويد : مقصود اين است كه : چيزى را نيت و بر آن سوگند ياد كنند . مجاهد گويد : مقصود تصميم گرفتن است . فَكَفَّارَتُهُ إِطْعامُ عَشَرَةِ مَساكِينَ : كفارهء مخالفت قسم ، اطعام ده نفر مستمند است . در اينجا ذكرى از مخالفت سوگند نشده است زيرا از كلام معلوم است و از طرفى باجماع امت ، كفارهء قسم هنگامى واجب است كه : مخالفت قسم بشود . دربارهء مقدارى كه بايد به مستمندان داد ، اختلاف است . شافعى گويد :