گشته است . مقصود هم اكنون بار ديگر ، سخن از جهاد و تشويق مسلمانان براى رزم با دشمنان دين است ، از اينرو مىفرمايد : وَ لا تَهِنُوا فِي ابْتِغاءِ الْقَوْمِ : شما را نسزد كه در تعقيب مردمى كه طرفدار شرك بوده ، در راه دشمن خدا و مردم مؤمن ، صف آرايى كرده‌اند ، سستى بورزيد . إِنْ تَكُونُوا تَأْلَمُونَ فَإِنَّهُمْ يَأْلَمُونَ كَما تَأْلَمُونَ : اگر شما از زخم و جراحتها دردمند شده و رنج مىكشيد ، آنان نيز از زخم‌ها و جراحتها - همچون شما - درد مىكشند و رنج مىبرند . وَ تَرْجُونَ مِنَ اللَّهِ ما لا يَرْجُونَ : با اين تفاوت كه شما از خداوند بزرگ اميدواريد كه در اين جهان به شما پيروزى و ظفر بخشد و بواسطهء اين سختيها و دردها و زخمها در عالم ديگر به شما پاداش دهد ، ولى آنان در مقابل اين جراحتها و زخمها اميد هيچگونه پاداشى از جانب خداوند متعال ندارند ، بنا بر اين شما مردم مؤمن اگر بپاداش الهى يقين داريد و مىدانيد كه اين تعب‌ها و مشقت‌ها بدون پاداش نمىماند و تكذيب مشركين بى اساس و بى دليل است ، وظيفه داريد كه از آنها براى جنگ ، شكيباتر و پايدارتر باشيد اين معنى از ابن عباس ، قتاده ، مجاهد و سدى است . وَ كانَ اللَّهُ عَلِيماً حَكِيماً : خداوند بمصالح مردم داناتر و در تدبير و تعيين مقدرات ايشان حكيم است . چنان كه ابن عباس و عكرمه گويند داستان ابن عباس و عكرمه گويند : هنگامى كه در روز جنگ احد ، مسلمانان گرفتار آن شكست تاريخ گرديدند و پيامبر بر قله كوه ، صعود فرمود ، ابو سفيان چنين گفت : اى محمد ، ما را روزى است و شما را روزى بود ! پيامبر بزرگوار اسلام فرمود : او را پاسخ دهيد . مسلمانان گفتند : ولى ما و شما برابر نيستيم و روز شكست ما با روز شكست شما فرق دارد . كشتگان ما در بهشت و كشتگان شما در جهنم هستند . ابو سفيان گفت :