الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

314

تفسير مجمع البيان (فارسى)

بر برخى ، برترى دارند ، فضيلت بخشيده است . قتاده گويد منظور درجات اعمال است ، چنان كه گفته مىشود ، اسلام ، درجه‌اى است ، فقه ، درجه‌اى است ، هجرت ، درجه است ، جهاد در هجرت ، درجه‌اى است و كشته شدن در راه هجرت ، نيز درجه‌ايست . عبد اللَّه بن زيد گويد : مقصود ، درجات نه‌گانه‌اى است كه در سورهء برائت آمده است : « ذلِكَ بِأَنَّهُمْ لا يُصِيبُهُمْ ظَمَأٌ وَ لا نَصَبٌ وَ لا مَخْمَصَةٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ لا يَطَؤُنَ مَوْطِئاً يَغِيظُ الْكُفَّارَ وَ لا يَنالُونَ مِنْ عَدُوٍّ نَيْلًا إِلَّا كُتِبَ لَهُمْ بِهِ عَمَلٌ صالِحٌ إِنَّ اللَّهَ لا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ - وَ لا يُنْفِقُونَ نَفَقَةً صَغِيرَةً وَ لا كَبِيرَةً وَ لا يَقْطَعُونَ وادِياً إِلَّا كُتِبَ لَهُمْ لِيَجْزِيَهُمُ اللَّهُ أَحْسَنَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ » ( سوره توبه 120 و 121 يعنى در راه خدا تشنگى و رنج و گرسنگى به آنها نمىرسد و در جايى كه كافران را بخشم آورد ، قدم نمىگذارند و به دشمنى دستبردى نمىزنند ، مگر آنكه بعوض آن براى ايشان عمل شايسته‌اى نوشته شود كه خداوند اجر نيكوكاران را ضايع نمىسازد ، هيچ خرجى كوچك يا بزرگ نكنند و هيچ واديى را نپيمايند مگر اينكه براى آنها نوشتهء شود تا خدا بهتر از آنچه عمل مىكرده‌اند ، ايشان را پاداش دهد . وَ مَغْفِرَةً وَ رَحْمَةً : بيان اين است كه نعمت آخرت ، خالص بوده ، هيچگونه غم و ناراحتى بدان آميخته نيست ، بلكه خداوند گناهان را كه موجب ناراحتى هستند . آمرزيده ، با دادن نعمتها و كرامتها ، بندگان مجاهد را مورد رحم و محبت خويش قرار مىدهد . وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً ، خداوند همواره نسبت به بندگان خود ، آمرزگار بوده نسبت به ايشان رحم و تفضل دارد . پرسش چرا در ابتداى آيه ، فرمود : خداوند جهاد كنندگان را كه به مال و جان خود جهاد مىكنند ، بر تخلف كنندگان بدون عذر ، بيك درجه ، برترى داده است و در آخر آيه فرمود : خداوند جهاد كنندگان را با اجرى عظيم و درجاتى برترى داده است ؟ آيا اينها متناقض نيستند ،