الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
313
تفسير مجمع البيان (فارسى)
« لا يستوى القاعدون غير اولى الضرر » و من نوشتم . مقصود از آنجا كه خداوند ، تشويق به جهاد كرده بود ، در اين آيه فضيلت و ثواب آن را شرح داده ، و فرمود : لا يَسْتَوِي الْقاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ : مردم مؤمنى كه از حضور در ميدان جنگ ، سر باز مىزنند و آنهايى كه از بستر نرم و آسايش چشم پوشيده ، سختيهاى جنگ و دشواريهاى برخورد با دشمن را تحمل مىكنند ، معادل نيستند . غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ : مگر آنها كه دچار كورى و بيمارى و عوارض ديگرى هستند كه نمىتوانند بميدان جنگ ، روند . وَ الْمُجاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ : و آنان كه در راه دين خدا جهاد مىكنند كه سخن خداوند برترى پيدا كند و قدرت و توان خود را در راه جنگ با دشمنان خدا و عظمت يافتن دين . به كار مىاندازند . بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ : مال را براى سستى نيرنگ دشمنان ، صرف مىكنند و خويشتن را رودرروى دشمن قرار مىدهند . فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجاهِدِينَ بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ عَلَى الْقاعِدِينَ دَرَجَةً : خداوند فضيلت و منزلت جهاد كنندگان را بر تخلف كنندگان ، برترى داده است . وَ كُلًّا وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنى : قتاده و ديگر مفسران گويند : يعنى خداوند بهر دو گروه - جهاد كنندگان و تخلف كنندگان - وعدهء بهشت داده است . بنا بر اين آيه دلالت دارد بر اينكه : جهاد واجب كفايى است زيرا اگر واجب عينى بود ، آنان كه بدون عذر ، تخلف كردهاند ، سزاوار پاداشى نبودند . مقاتل گويد : منظور از « كل » جهاد كنندگان و تخلف كنندگانى است كه عذرى دارند و نمى - توانند در جنگ ، شركت جويند . وَ فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجاهِدِينَ عَلَى الْقاعِدِينَ أَجْراً عَظِيماً ، دَرَجاتٍ مِنْهُ : خداوند جهاد كنندگان را بر تخلف كنندگان بى عذر ، با پاداشى عظيم و منزلتهاى كرامت كه برخى