الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

268

تفسير مجمع البيان (فارسى)

بيان آيهء 84 لغت نكول : خوددارى كردن از كارى به جهت ترس . نكال ، چيزى كه عبرت براى ديگران قرار گيرد و تنكيل : عقوبت و كيفر . مقصود در اين آيه ، مجدداً امر بجهاد كرده ، مىفرمايد : فَقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ : در راه خدا جهاد كن . در بارهء « فاء » گفته‌اند : دو قول است : 1 - جواب است از : « وَ مَنْ يُقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيُقْتَلْ . . . » ( آيه 74 ) پس معنى اين است : اگر اجر عظيم مىخواهى ، در راه خدا جهاد كن . 2 - متصل به : « وَ ما لَكُمْ لا تُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ . . . ( آيه 75 ) اين قول از زجاج است . يعنى در ترك جهاد ، بهره‌اى نصيب تو نمىشود كه آن را ترك كنى . اين خطاب تنها متوجه پيامبر است و خداوند خود او را بجهاد در راه خدا امر مىكند . لا تُكَلَّفُ إِلَّا نَفْسَكَ : تو مسئول كار خود هستى و از كارهاى ديگران ضررى به تو نخواهد رسيد ، پس تخلف منافقان از جنگ ، ناراحت مباش كه ضرر آن دامنگير خودشان مىشود . وَ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ : مؤمنان را به جهاد تشويق كن . عَسَى اللَّهُ أَنْ يَكُفَّ بَأْسَ الَّذِينَ كَفَرُوا : شايد خداوند از سختگيرى كافران منع كند . حسن گويد : وقتى خداوند در كلام خود « عسى » ( شايد ) بگويد ، منظورش وجوب و لزوم است زيرا هر گاه كريم مردم را نسبت بنويدى به طمع بيندازد ، در حقيقت