الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

269

تفسير مجمع البيان (فارسى)

وعدهء قطعى به آنها مىدهد . بنا بر اين تطميع خداوند به معناى تقويت يكى از دو طرف احتمال است نه به معناى مساوى بودن دو طرف احتمال . نظير آيهء شريفه اين جمله است : اطع ربك فى كل ما امرك به و نهاك عسى ان تفلح بطاعتك يعنى : از اوامر و نواهى خدا اطاعت كن ، شايد رستگار شوى . ( بديهى است كه « عسى » ( شايد به معناى شك نيست ، بلكه وجوب و لزوم را افاده مىكند . ) وَ اللَّهُ أَشَدُّ بَأْساً وَ أَشَدُّ تَنْكِيلًا : و خداوند داراى عذاب و كيفرى سختتر است . اين معنى از حسن و قتاده است . ابو على جبايى گويد : تنكيل به معناى رسوايى است . برخى گفته‌اند : تنكيل كارهايى است كه بدست مسلمين نسبت به آنان انجام شد ، مثل اسيرى ، كشتن . خراب كردن خانه‌ها . و برخى گفته‌اند : به معناى انتقام و هلاك كردن است . داستان كلبى گويد : چون در روز احد ، ابو سفيان به مكه بازگشت ، با پيامبر وعده گذاشت كه در موسم بدر صغرى كه در بازارى در ماه ذى القعده بود ، همديگر را ملاقات كنند : چون روز موعود نزديك شد ، پيامبر دستور داد كه مسلمانان به ميعاد بروند و آنها سستى ورزيدند و به سختى كراهت نشان دادند ، از اينرو خداوند ، اين آيه را فرستاد . پيامبر مردم مؤمن را براى جنگ بسيج كرد ولى كسى جز 70 سوار با پيامبر حركت نكرد . اين عده به « بدر » آمدند و خداوند ايشان را از شر دشمن نجات داد و ابو سفيان ايشان را در نيافت و جنگى روى نداد و پيامبر اسلام و همراهان سالم بازگشتند .