الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
161
تفسير مجمع البيان (فارسى)
از امام باقر ( ع ) نيز روايت شده و مؤيد آن روايت عايشه از پيامبر گرامى است كه : « هر گاه در حال نماز دچار چرت و كسالت خواب باشيد نماز را مخوانيد زيرا ممكن است بدون توجه ، در بارهء خود دعاى بدى كند . حَتَّى تَعْلَمُوا ما تَقُولُونَ : تا سخن خود را تميز دهيد . برخى گفتهاند : يعنى بتوانيد آنچه از قرآن قرائت مىكنيد : حفظ كنيد . وَ لا جُنُباً إِلَّا عابِرِي سَبِيلٍ حَتَّى تَغْتَسِلُوا : در بارهء معناى آن دو قول است : 1 - در حالت جنابت ، به نماز نزديك مشويد مگر اينكه مسافر باشيد ، در اين صورت مىتوانيد نماز را به تيمم بخوانيد چه تيمم اگر چه نماز را مباح مىكند ولى رفع حدث جنابت را نمىكند . اين مطلب از على ( ع ) و ابن عباس و سعيد بن جبير و مجاهد است . 2 - در حالت جنابت وارد مساجد مشويد ، مگر اينكه راهگذار باشيد . اين مطلب از جابر و حسن و عطا و زهرى و ابراهيم و مروى از امام باقر ( ع ) است و « عابرى سبيل » يعنى راهگذران ، اما پس از غسل كردن مانعى نيست . اين قول قوىتر است زيرا خداوند حكم جنابت را در آخر آيه در صورت نبودن آب بيان كرده است و اگر منظور از اين جمله هم معنايى باشد كه در اول گفته شد ، تكرار لازم مىآيد . خداوند حكم داخل شدن اشخاص جنب را در مساجد در اول آيه و حكم نماز او را در صورت نبودن آب در آخر آيه ذكر كرده است . وَ إِنْ كُنْتُمْ مَرْضى : اگر مريض باشيد . گفته شده است در بارهء مرد بيمارى از انصار كه نمىتوانست برخيزد و وضو بگيرد ، نازل شد . مرضى كه باعث جواز تيمم مىشود عبارت است از : جراحت ، شكستن و دمل به شرطى كه استعمال آب براى آنها مضر باشد اين قول از : ابن عباس ، ابن مسعود ، سدى ، ضحاك ، مجاهد و قتاده است . حسن و ابن زيد گويند : منظور كسى است كه نتواند آب استعمال كند و كسى هم نباشد كه در استعمال آب به او كمك كند . حسن براى مجروح ، تيمم جايز نمىداند . آنچه از امام باقر ( ع ) و امام صادق ( ع ) روايت شده اين است كه در همهء اين موارد ، تيمم جايز است .