مرغ . اين قول ابن عباس و ابن مسعود و مجاهد و قتاده و سدى است « 1 » . و نيز گفته‌اند مراد آيه اينست كه مؤمن را از كافر و كافر را از مؤمن بيرون ميآورى ( مراد از حى مؤمن است و از ميت كافر است ) . اين قول از حسن است و نيز از امام ششم حضرت صادق ( عليه السلام ) و از امام پنجم حضرت باقر عليه السلام روايت شده . وَ تَرْزُقُ مَنْ تَشاءُ بِغَيْرِ حِسابٍ - و هر كه را بخواهى بى حساب روزى ميدهى يعنى بدون بخل و امساك و سختگيرى روزى ميدهى و اين آيه چون اين مثال است كه فلان كس بىحساب انفاق مىكند يعنى خيلى سخاوتمندانه و خالى از بخل زيرا عادت بخيل و سختگير از خرج اينست كه در خرج و انفاق خيلى حسابگر و دقيق است . اين قول زجاج است . و گفته‌اند كه معنى آيه اينست كه بدون ترس از كم بود و نقصان دارايى خود مىبخشد و روزى ميدهد چون قدرت و ملك خدا حد و نهايت ندارد و آنچه از آن برداشته شود موجب نقصان آن نميگردد .

--> ( 1 ) امروز ثابت شده است كه نطفه زنده است و سلولهايى زنده‌دار است كه همان سلولهاى داراى حيات رشد ميكنند و انسان ميشوند به اين ترتيب كه از نطفه سلول زنده‌اى بنام اسپرماتوزوئيد در مرد و در زنها سلول زنده‌اى بنام اوول با هم تركيب ميگردند و جنين را تشكيل ميدهند . بنا - بر اين ممكنست در ذهن كسى اشكال شود مفسرين ( و يا آيه ) نطفه را مرده حساب كرده‌اند : جواب اينست كه آيه شريفه درباره ميت اسم هيچ چيزى را نبرده و مراد از ميت را بيان نكرده و اين مفسران هستند كه اين تفسير را كرده‌اند و معمولا مفسران مطالبى را كه درباره تفسير آيه ميگويند استنباطى است كه بفكر خود از قرآن ميكنند و چون قرآن هميشه به صورت كلى و قانون عمومى سخن ميگويد كه ميتواند بر مصداقها و افراد و معانى بسيار دلالت كند ( و عظمت و دليلى بر اعجاز قرآن هم همين است ) لذا هر مفسرى طورى استنباط مىكند و آنچه ميگويد كاملترين مصداقى است براى آيه به نظر خودش و لذا گاهى حتى يك مفسر معانى و مصاديق مختلفى براى يك آيه ذكر مىكند پس اين معانى مسلم و صد در صد مال قرآن نيست و يا تنها معنى آيه نيست و اگر بعداً بطلان آن روشن شد مىفهميم استنباط مفسر اشتباه بوده نه آيه قرآن . و اگر تفسيرهاى مختلفى را هم از معصوم نقل كرده‌اند به اين معنى است كه امام ميخواسته مصاديق مختلفى را درباره آيه معين كند با توجه به اينكه بين معانى متعددى كه از معصوم رسيده هرگز تضاد و تناقضى وجود ندارد و يا با مسائل علمى مسلم مخالفتى ندارد مترجم