الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

38

تفسير مجمع البيان (فارسى)

( وَ إِذِ ابْتَلى نيز معطوف بجاى « يا بَنِي إِسْرائِيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ » است كه در آيات قبل بود . الْبَيْتَ : خانه كعبه را . منظور از خانه‌اى كه خداوند آن را مرجع مردم قرار داده است « كعبه » است كه « بيت الحرام » نيز ناميده مىشود و علّت اينكه « كعبه » بيت الحرام ناميده مىشود اين است كه بر مشركين حرام است كه داخل آن گردند . « خانه كعبه » را به اين مناسب كعبه مينامند كه شكل آن چهار گوشه است و جهت مربع بودن آن اين است كه در محاذات « البيت المعمور » كه در آسمان واقع گرديده و داراى شكل مربّع است قرار گرفته است و شكل « البيت المعمور » نيز به اين جهت مربع است كه در محاذات « عرش » كه داراى شكل مربع است واقع گرديده است و « عرش » نيز از اين نظر مربع است كه هر يك از گوشه‌هاى آن اشاره بيكى از اين چهار كلمه سبحان اللَّه و الحمد للَّه و لا إله الّا اللَّه و اللَّه اكبر است و اين چهار كلمه پايه و اساس دين اسلام است . مَثابَةً لِلنَّاسِ . . . - مرجع مردم در معناى اين كلمه پنج قول است : 1 - حسن ميگويد : مثابت به معناى مرجع است و « كعبه » به اين مناسبت مرجع ناميده مىشود كه مردم هر ساله بسوى آن روى ميآوردند » . 2 - ابن عباس نيز ميگويد « مثابت » به معناى مرجع است ولى اين اطلاق به اين مناسبت است كه نوعا مسلمانانى كه از خانه كعبه باز ميگردند قصد دارند دوباره بسوى آن برگردند و هيچگاه زيارت و احتياج خود را نسبت به آن تمام شده نميدانند . و لذا در حديث وارد گرديده است كسى كه از مكّه به اين قصد مراجعت كند در آينده بسوى آن برگردد عمرش زياد مىشود ولى كسى كه هنگام خروج از مكّه قصد بازگشت بسوى آن نكند اين موضوع علامت آن است كه مرگ وى نزديك گرديده است ! . 3 - بعضى گفته‌اند كه « مثابت » به معناى محل استحقاق ثواب است بمناسبت