الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
4
تفسير مجمع البيان (فارسى)
( شفا مىيابد ) ع ( بفهم و درك كن ) بديهى است اين گونه تأويلات چقدر بىارزش است و از همين جهت رسول اكرم شديداً نهى ميكرد كه مردم قرآن را با رأى و فكر خود تفسير نكنند و هر كه آن را با ميل خود تأويل كند جايگاهش عذاب و آتش است و در عصر نبوّت صحابه از رسول اكرم آنچه مربوط به تفسير و بيان قرآن و شناسايى معنى و حقيقت آيات بود فرا مىگرفتند . و سنّت و احاديث نبوى در اين زمينه فراوان شد و باستناد آن احاديث علم تفسير قرآن كه مورد عنايت شديد مسلمين قرار گرفت پديد آمد و چون هدف و نتيجهاش فهميدن مقصود آيات و كلمات خدا است اشرف از همه علوم و پر ارزشترين آنها است سبب احتياج شكى نيست كه كتاب آسمانى اسلام بر آورندهء آن كه عرب بود به زبان و اسلوب و روش عربى نازل شد و در ميان لغات عرب كه اختلاف زياد با هم دارند مثلًا لغت فلان قبيله با لغت قريش و لغت مردم يمن با لغت مردم حجاز متفاوت است . قرآن بلغت قريش - قبيله رسول اكرم - كه فصيحترين لغت عرب بود نازل شد ولى پارهاى الفاظ از لغات غير قريش نيز در آن ديده مىشود . محقق بزرگ صاحب تفسير مجمع البيان معناى اين حديث را از رسول اكرم كه فرمود : « قرآن بر هفت حرف نازل شده است » و برخى روايات اضافه مىكند : « پس در آن جدال نكنيد كه جدال كفر است » بر همين معنى حمل مىكند كه منظور از هفت حرف همان لغات عرب است ، بعضى ديگر گفتهاند منظور لغتهاى قريش و نزديكان و وابستگان آنان است . برخى ديگر معتقدند كه مقصود رسول اكرم از هفت حرف اختلاف لحن و لهجه قبيلههاى عرب است و هر قبيله و قومى ميتواند مطابق لحن و لهجهء خود قرآن را بخواند ولى بيشتر باختلاف قرائتها معنى كردهاند . بهر حال براى اين حديث هر معنايى كنيم اين مطلب مسلم است كه قرآن با اسلوب و نظم و روش اعجاز آميز و در عاليترين سطح از فصاحت و بلاغت بلغت عرب