محمد بن جرير الطبري (مترجم: جمعى از علماء در نيمه دوم قرن چهارم)
1103
جامع البيان عن تأويل آي القرآن (تفسير طبرى) (فارسى)
باسيرى بگرفتند و آن اسيران را پيش پيغامبر صلّى اللَّه عليه مىگذرانيدند ، و عقبه آن روز اندر ميان آن اسيران بود ، و ريسمانى در گردن وى كرده بودند و مىآوردند . و چون بنزديك پيغامبر صلّى اللَّه عليه رسيد پيغامبر عليه السّلم على را فرمود كه يا علىّ « 1 » برخيز و نذر پيغامبرت بجاى آر . علىّ برخاست و شمشير بكشيد كه گردن وى بزند . « 2 » و عقبه مردى بود كه زنان و كودكان و عيالان بسيار داشت . « 3 » و گفت يا محمّد اگر تو مرا بكشى زنان و فرزندان و عيالان من كى دارد ؟ پيغامبر صلّى اللَّه عليه گفت كه ترا و ايشان همه را آتش دوزخ تمام باشد . پس امير المؤمنين علىّ بن ابى طالب شمشير به گردن او بر زد و سرش بدور انداخت و نذر پيغامبر صلّى اللَّه عليه بجاى آورد . و خداى عزّ و جلّ به كار عقبه آيت فرستاد چنان كه گفت : وَ يَوْمَ يَعَضُّ الظَّالِمُ عَلى يَدَيْهِ يَقُولُ يا لَيْتَنِي اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبِيلًا . يا وَيْلَتى لَيْتَنِي لَمْ أَتَّخِذْ فُلاناً خَلِيلًا . « 4 » پس مشركان مكّه بستوه آمدند از دعوت پيغامبر صلّى اللَّه عليه و سلّم . پس پيغامبر عليه السّلم را به مسجد « 5 » خواندند ، و گفتند كه ما انصاف تو بدهيم و تو نيز انصاف ما بده ، اگر خواهى كه ما خداى ترا بپرستيم تو نيز خدايان مرا بپرست تا ما دين تو داريم و تو نيز دين ما دارى ، « 6 » تا اگر دين ما بهتر است تو نيز از دين ما بهره دارى و اگر دين تو بهتر است ما نيز از دين تو بهره داريم . پس خداى عزّ و جلّ در ساعت اين آيت فرستاد گفت :
--> ( 1 ) پيغامبر على را گفت عليه رضوان اللَّه : يا على قم فاوف نذر نبيك . ( بو ) ( 2 ) كه سرش ببرد . ( بو ) ( 3 ) زنان و كودكان بسيار بودند و خواستهء بسيار نه داشت . ( بو ) ( 4 ) الفرقان 27 - 28 . ( 5 ) بمزكت . ( بو ) ( 6 ) و سجده كن تا تو هم دين ما دارى و ما هم دين تو . ( بو )