جمعى از نويسندگان

58

مجموعه مقالات برگزيده كنگره بزرگداشت آيت الله سيد على آقا قاضى (ره) (فارسى)

كس بدون اذن وى نمى تواند آن را تصرف كند . « 1 » ) ، توحيد در معبوديت ( فقط خدا را پرستش كنند و از پرستش غير خدا دور باشند « 2 » ) ، توحيد در توكل ( انسان تنها خدا را نقطه اتكاء خويش بداند و در مقابل او به هيچ موجود ديگرى اتكا نكند . « 3 » ) ، توحيد در استعانت ( انسان در امور خود تنها از خداى يكتا مدد مى جويد « 4 » ) ، از جمله اين اركان مى باشند . يكى از ابعاد توحيد ، اميد و خوف و نشانه هاى آن در انسان موحد مى باشد . « خوف و اميدشان بر پايه توحيد تنظيم شده است . يعنى انبياء و رسولان و اولياى الهى نه متهورند كه از هيچ چيز نترسند و نه در ترس مشركند ، كه هم از خدا بترسند و هم از غير او . آنان فقط از خدا مى ترسند و ترس از يك نگاه مقابل اميد است اگر كسى در ترس موحد باشد در اميد هم موحد است . » « 5 » توحيد با مجموعه عقايد انسان كه بر اساس آن رفتار و اخلاق او شكل مى گيرد ، ارتباطى اساسى دارد . « عقيده به توحيد مانند زير بنا و عقيده به نبوت و هر عقيده حق ديگر ، نسبت آن مانند روبنا مى باشد . » « 6 » زمانه و جايگاه آيت الله قاضى زمانه آيت الله قاضى دوران حيات سيد على قاضى مصادف با نيمه دوم قرن 13 هجرى قمرى بود . وى در سال 1282 ه ق ، در شهر تبريز متولد شد . ايشان در سال 1366 ه ق دارفانى را وداع و در وادى السلام نجف به خاك سپرده شد . پدر وى سيد حسين قاضى از شاگردان برجسته ميرزاى شيرازى صاحب فتواى تاريخى تحريم تنباكو است . اجداد ديگر قاضى به سلسله طباطبايى ها و در نهايت به امام حسن مجتبى ( ع ) مى رسند . جد سوم ايت الله قاضى و آيت الله محمد حسين طباطبايى صاحب الميزان در ميرزا سيد محمد تقى قاضى طباطبايى باهم پيوند مى خورد . ايشان علوم دينى اوليه را نزد پدر خود و ميرزا موسى تبريزى صاحب حاشيه رسائل و سيد محمد على قره جه داغى صاحب حاشيه شرح لمعه گذراند . « 7 » قاضى سپس در سال 1308 به نجف هجرت كرده و از درس مولى محمد فاضل شريبانى ، شيخ محمد حسن مامقانى و ميرزا حسين خليلى بهره برد و از جهت عرفان شاگرد احمد كربلايى ، از شاگردان برجسته حسينقلى همدانى مى باشد . در جوانى ادبيات فارسى و عربى را نزد ميرزا محمد تقى تبريزى

--> ( 1 ) - سبحانى ، منشور عقايد اماميه ، پيشين ، ص 49 ( 2 ) پرستش پدر و مادر و انبياء و اولياء حرام است اما تعظيم و تكريم آنها لازم و عين توحيد مى باشد . ( 3 ) - سبحانى ، پيشين ، ص 51 همچنين اطاعت مطلق از پيشوايان معصوم و مأذون عين توحيد است و خدا نيز به آن فرمان داده است . ( 4 ) - جوادى آملى ، عبدالله ، توحيد در قران ، قم ، نشر اسراء ، 1383 ، ص 147 ( 5 ) - توكل به خداوند به معناى ترك تلاش و برنامه ريزى و فعاليت و سلب مسئوليت از انسان نيست . ( 6 ) - جوادى آملى ، توحيد در قران ، پيشين ، ص 149 ( 7 ) - توسل به پيامبراكرم و امامان معصوم و اولياء برگزيده الهى اگر با اعتقاد به وساطت وعدم استقلال آنها همراه باشد پسنديده و مورد تأييد اسلام است .