شب را همچون مركب راهوارى اتخاذ نمايد . بارها نزديكى هاى طلوع آفتاب ، بعد از ساعتها خلوت و شب زنده دارى و تلاوت آيات قرآن و دعاهاى مأثوره و مناجات با دلدار ناگهان صداى بسيار حزين و شكننده با قرائت اشعارى از حافظ و برخى ديكر از شعراء با يك لحن و صوت خاص و منحصر به فردى توجه ما را به اتاق ايشان جلب مى كرد : « اى دل آن به كه خراب از مى گلگون باشى * بى زر و گنج به صد حشمت قارون باشى » تا مى رسيد به اين بيت و آن را تكرار مى كرد : « كاروان رفت و تو درخواب و بيابان در پيش * كى روى ره زكه پرسى چه كنى چون باشى » « 1 » و نيز با تلاوت آيات زيادى از قرآن مجيد وقتى به برخى از آيات الهى كه بوى خوف از آن به مشام مى رسيداز جمله آيه شريفه : « يوم نقول لجهنم هل امتلأت و تقول هل من مزيد » « 2 » ، بارها تكرار مى كردو به فرمايش حضرت على ( ع ) در خطبه متقين كه فرمود : « و اذا مرّوا بايه فيها تخويف اصغوا اليها مسامع قلوبهم ، وظنّوا ان زفير جهنم و شهيقها فى اصول آذانهم » « 3 » ، و هرگاه به آيه اى برخورند كه در آن ترس و بيم است گوش دلشانرا به آن مى گشايند چنان كه گويا شيون و فرياد اهل دوزخ در بيخ گوشهايشان است ، برخود مى لرزيد و اشك از ديدگانش جارى مى گشت . همچنين در اواخر عمرپربركتشان « ظلمت نفسى فاغفرلى » پيوسته بر لبانش جارى بود و در لحظات آخر نيز كه تقريبا اخذ حيات از قسمت پايين بدن شروع و به پايان مى رسيد حركات زبانش نشان مى داد كه ذكر « لااله الا الله » بر زبانش جارى است . البته از يك نكته بسيار مهم نبايد غافل بود و آن اينكه ايشان در جنب تمام مراحل سيروسلوك يك چيز اساسى و حياتى ملكه وجودش شده بود كه لازمه حيات عارفانه است يعنى تمامى اجزاء وجودشان شهادت مى داد به اينكه طى طريق حق صمد « حفّت بالمكاره » « 4 » است و از روى خارهاى مغيلان بايد عبور كند و تمام بلايا را به جان بخرد زيرا لازمه « بلى » گفتن « بلا » كشيدن است و اين امكان پذير نبود مگر اينكه آنچه را نفسش دوست مى داشت از آن محرومش كند كه حضرت على عليه السلام فرمود : « ان استصعبت عليه نفسه فيما تكره لم يعطها سؤلها فيما تحب » « 5 » و اين امر جز مفهوم واقعى رياضت شرعى را تداعى نمى كند . ايشان آنچنان ملازم اين رياضت ها و دستورالعملهاى استاد خود بودند كه تمام گوشت و پوست و استخوان بدنشان آب شده و به فرمايش حضرت على ( ع ) « اجسادهم نحيفه » « 6 » جز

--> ( 1 ) - حافظ ( 2 ) - ق 30 ( 3 ) - نهج البلاغه ( فيض ) ، خطبه 184 ( خطبه متقين ) ( 4 ) - همان ، خطبه 175 ( 5 ) - همان ، خطبه 184 ( 6 ) - همان