جمعى از نويسندگان

281

مجموعه مقالات برگزيده كنگره بزرگداشت آيت الله سيد على آقا قاضى (ره) (فارسى)

امير عبدالوهاب در دانش ، كمالات ومقامات از پدر پيشى گرفت و در مقامات عرفانى از مريدان خواجه عبداللّه احرار بود و چون به تبريز رسيد ، مورد تكريم و احترام قرار گرفت واوزون حسن دختر خود را به عقد ازدواج وى درآورد . عزت واعتبارش تا زمان سقوط سلسله آق‌قويونلو برقرار بود و پس از آن از بيم شاه اسماعيل صفوى به خراسان رفت وتحت حمايت سلطان حسين بايقرا قرار گرفت . بعد از چندى به اجازه بديع‌الزمان ميرزا مجدداً به آذربايجان آمد وشاه اسماعيل صفوى او را با همان شكوه و احترام قبلى پذيرفت وتوليت مدرسه نصريه حسن پادشاه به وى تفويض گشت . « 1 » در كتاب حبيب السير در وصف امر عبدالوهاب آمده است : « در سلك اجله سادات صاحب سعادات آذربايجان منتظم بود و در زمان يعقوب ميرزا به لوازم امير شيخ‌الاسلامى قيام نمود . از اكتساب فضايل وكمالات بهره تمام داشت و به قلم ديانت وپرهيزگارى همواره نقش شريعت‌پرورى وديندارى بر لوح خاطر مىنگاشت » . « 2 » امير عبدالوهاب به‌قدرى مورد احترام بوده كه سلطان سليم عثمانى قبل از ورود به تبريز ضمن نامه‌اى كه به بزرگان اين شهر نوشته صرفاً از او نامبرده است : « اكابر واعيان سكان خطّه تبريز سيما فخرالسادات امير عبدالوهاب . . . رزقت سلامة » . « 3 » امير عبدالوهاب خطاب به فرزندان خويش وصيت‌نامه مفصلى به زبان عربى نگاشته كه متن آن در كتاب روضات الجنان آمده است . « 4 » تاريخ فوتش را حافظ حسين كربلايى 927 هجرى نوشته « 5 » امّا نادر ميرزا آن را به اشتباه 1027 هجرى درج كرده است . « 6 » امير سراج‌الدين عبدالوهاب طباطبايى بعد از واقعه جنگ چالدران از سوى شاه اسماعيل صفوى به عنوان سفير ايران به دربار سلطان سليم عثمانى رفت ومكتوبى به قلم فرمانرواى صفوى تحويل وى داد . سلطان سليم در سال 922 هجرى قمرى او وهمراهانش را به زندان افكند و پس از چندى امير عبدالوهاب را به شهادت رسانيد . برخى قراين تاريخى مؤيد آن است كه حضور قهرمانانه امير عبدالوهاب در تبريز وتلاشهاى ماهرانه ومحرمانه‌اش موجب گرديد كه اشغال اين شهر كه توسط قواى عثمانى صورت گرفته بود به شكست بيانجامد همچنين با برنامه‌ريزىهاى دقيق خود شاه صفوى را وادار نمود تا مذاكراتى با دربار عثمانى به‌عمل آورد كه امير عبدالوهاب به همراه سه نفر ديگر براى اين منظور به دربار عثمانى رفتند . اما باتوجه به دريافت گزارشهاى محرمانه‌اى درخصوص نقش برجسته ومؤثر امير عبدالوهاب در استقامت مردم تبريز وعدم اعتناى او به نامه شاه عثمانى ، سلطان سليم به‌جاى استقبال از اين سفير وپذيرش عذر پادشاه ايران ، فرستاده دربار

--> ( 1 ) - روضات الجنان ، ص 216 ؛ اسناد ومكاتبات شاه اسماعيل صفوى ، به اهتمام عبدالحسين نوايى ، ص 233 . ( 2 ) - رجال كتاب حبيب السير ، عبدالحسين نوايى ، ص 250 . ( 3 ) - اسناد ومكاتبات شاه اسماعيل صفوى ، ص 193 . ( 4 ) - روضات الجنان ، ص 217 - 221 . ( 5 ) - همان ، ص 257 . ( 6 ) - ريخ نادر ميرزا ، ص 172 .