حبّك أحبّ إلى من الماء البارد « 1 » . عرب بيابان نشين نزد رسولخدا آمد و گفت : اى رسولخدا قيامت چه وقت است ؟ رسولخدا فرمود : چه چيزى براى آن فراهم كردهاى ؟ گفت : من براى آن نماز و روزه زياد آماده نكردهام اما خدا و رسول او را دوست دارم رسولخدا فرمود : انسان با هرآنچه به او حب دارد محشور مىشود : المرء مع من أحبّ « 2 » . سالك بايد بداند كه حب معشوق و پروردگار با حب دنيا و رياست و استيلا و برترى طلبى و حب تمتعات نفسانى سازگار نيست . خواجه طوسى در رساله آغاز و انجام مىفرمايد : تا با عارف محبت نباشد او را سلوك دست ندهد . و محبت و معرفت اثر وصول است و كمالش عين وصول و آن را حشر خوانند كه ، « المرء يحشر مع من احب » « 3 » . در رساله اوصاف الاشراف نيز فرمايد : غايت همه غايات محبت باريتعالى باشد « 4 » ، از اينرو مرحوم قاضى همواره از خداوند درخواست مى كرد كه محبت به حق تعالى را روزى او گرداند و در دستورالعمل هاى خود به سالكان طريق معنويت سفارش مى كرد كه اين دعا را درقنوت نمازهاى خود بخوانند : اللهم ارزقنى حبك و حب ماتحبك وحب من يحبك و العمل الذى يبلغنى الى حبك و اجعل حبك احب الاشياء الىَّ « 5 » . در اين اظهار وتقرب و بندگى بهترين شرايط و حالت است كه اهل ولايت از خداوند متعال درخواست اتصال به ولى خدا و قطب عالم امكان و ولى الله الاعظم ارواحناله الفدا داشته باشند زيرا اتصال با انسان كامل چشم سالك را به ملكوت عالم ميگشايد از اينرو مرحوم قاضى درقنوت نماز ها و دعاهاى خود همواره از خدواند متعال اين دعا را نيز مى خواندند : اللهم ارناالطلعة الرشيدة و . . . 2 - رعايت استعداد و توان در دستورالعمل ها وادى سير و سلوك اخلاقى و عرفانى را نمى بتوان سهل و ساده گرفت ، بلكه نيازمند شناخت ظرفيت ها و استعدادها و توانائيهاست بسيارى از مدعيان عرفان و سيرو سلوك بوده اند كه در اثر عدم رعايت قابليت هاى افراد اشخاص را به وادى هولناك پرت كردهاند از اينرو رعايت تناسب و استعدادها نياز است . پرهيز دادن مردم از رهبانيت و رعايت تناسب در استعدادها در سيره معصومين در همين راستا انجام ميشد . گرچه انسان به لحاظ گرايش فطرى خود بسوى كمال و سير و سلوك ذاتى است اما استعداد در آدمى متفاوت است از اينرو مزاج ، ازمنه و امكنه و محيط و غذا و . . . در سلوك تاثير دارد . براين اساس ممكن است

--> ( 1 ) - احياء العلوم ، ج 13 ، ص 23 ( 2 ) - احياء العلوم ، ج 9 ، ص 147 ( 3 ) - خواجه نصيرالدين طوسى ؛ آغاز و انجام ؛ ص : 17 ( 4 ) - همو ؛ اوصاف الاشراف ؛ ص : 40 ( 5 ) - اسوه عارفان ، ص 77 . اين دعا در بحارالانوار باب 23 آمده است .