جمعى از نويسندگان

147

مجموعه مقالات برگزيده كنگره بزرگداشت آيت الله سيد على آقا قاضى (ره) (فارسى)

دستورالعمل هر سالك با سالك ديگر متفاوت باشد ، زيرا سالكان نيز همانند پيامبران برخى بر برخى برترى دارند در عين حال نكته مشترك همه دستورالعملها است ، رفع حجاب هاى ظلمانى در سالك و ايجاد شايستگى رشد و ارتقاء بمراتب برتر است . آقا سيد على قاضى بعنوان اسلام شناس و مجتهد و عارف سينه چاك به خوبى براين مسئله توجه داشت ولذا استعداد ها را همواره ملاحضه مى كرد ، او همانند اساتيداش شاگردان و علاقمندان به سير و سلوك را به دسته هاى گوناگون تقسيم مى كرد و كلاس ها و دروس خود رابر اساس استعدادهاى هر گروه و طبقه تنظيم مى نمود براين اساس مجالس متعدد به صورت طبقه طبقه و براساس حال و مقام سالكين برپا مى نمود كه مى توان با نامهاى « مجلس عام » ، « مجلس خاص » ، « مجلس خاص الخاص » و « مجلس اهلالخاص » دسته بندى كرد « 1 » او با توجه به ظرفيت و استعداد باطنى سالكان دستورالعمل مى داد . از اينرو به برخى افراد ذكر و اربعين بسيار و به برخى ديگر دستور تفكر و مراقبه خاص ميداد بگفته شيخ عباس قوچانى دستوراتى كه مرحوم قاضى به او مى داد متفاوت از دستورالعمل ديگران بود . چنان كه بسيارى از اوقات اربعين پشت اربعين و اربعين در اربعين به ايشان مى داد « 2 » وى در دستورات مربوط به نماز نيز همواره مسئله استعداد و توانايى سالك را درنظر داشت و تاكيد او اين بود كه سالك تا آنجا كه مقدور اوست نوافل را بجاى آورد : « شما را سفارش مى كنم به اينكه نمازهايتان را در بهترين و با فضليت ترين اوقات آنها بجا بياوريد و آن نمازها با نوافل 51 ركعت است ، پس اگر نتوانستيد 44 ركعت بخوانيد و اگر مشغله هاى دنيوى نگذاشت آنها را به جا آوريد حداقل نماز اوابين را بخوانيد - نماز اهل انابه و توبه 8 ركعت هنگام زوال « 3 » . در راستاى همين مسئله رفق و مدارا در سلوك نيز در دستورالعمل مرحوم قاضى ملاحظه شده است در دستورالعملى كه طى نامهاى به يكى از شاگردان خود نوشته است بر مسئله رفق و مدارا تاكيد كرده و ميگويد عجله نكنيد ، رفق را پيشه خود نماييد . « 4 » 3 - استاد راه سير وسلوك معنوى و نفسانى پيچيدگيهاى خاص خود را دارد زيرا نفس خود موجودى پيچيده است و به تعبير صدرالمتالهين شيرازى نفس داراى مقامات و اطوار و شئون گوناگون است و مقام معلوم ندارد از اين رو كسى كه به دنبال تربيت و پرورش نفس است نبايد عنان نفس و روح خود را به هركسى واگذارد زيرا بسيارى از انحرافات و گج رويها از همين جا شروع مىشود ، بلكه بايد درجستجوى استاد و مربى بود كه در اين وادى سهمگين دست

--> ( 1 ) - اسوه عارفان ص 168 ( 2 ) - اسوه عارفان ، ص 163 ( 3 ) - اسوه عارفان ص 137 ( 4 ) - اسوه عارفان ، ص 123