مقصدى در حركت‌اند و همه با هم به منزل مىرسند و يا همه با هم از رفتن مىمانند و همه با هم دچار خطر مىگردند و سرنوشت يگانه‌اى پيدا مىكنند . چه زيبا مثلى آورد رسول اكرم صلى الله عليه وآله و سلم آنجا كه فلسفه امر به معروف و نهى از منكر را بيان مىكرد : « گروهى از مردم در يك كشتى سوار شدند و كشتى سينه دريا را مىشكافت و مىرفت . هر يك از مسافران در جايگاه مخصوص خود نشسته بود . يكى از مسافران به عذر اينكه اينجا كه نشسته‌ام جايگاه خودم است و تنها به خودم تعلق دارد ، با وسيله‌اى كه در اختيار داشت به سوراخ كردن همان نقطه پرداخت . اگر ساير مسافران همانجا دست او را گرفته و مانع مىشدند ، غرق نمىشدند و مانع غرق شدن آن بيچاره نيز مىشدند . » ( جامعه و تاريخ ، ص 18 - 19 ) شريعت ، طريقت و حقيقت : در عرفان غربى ، غربىها با دين و شريعتى روبرو بودند كه نسبت به مسائل جامعه پاسخ عقلانى نداشت ، روشن‌فكران ، ناچار بودند به منظور وفادارى بر عقلانيت ، اين دين را رها كنند . در حقيقت سكولاريسم در دين مسيحيت ، يك جهاد بر عليه خرافه بود . آن ها حق داشتند بگويند : يا دين يا عرفان ، يا دين يا جامعه ، يا شريعت يا حقيقت و . . . ؛ اما ما چنين حقى نداريم ؛ چون دين و عرفان اسلامى ، دو امر متصادق هستند . در حيطه نظرى ، مسيحيت مى گفت ايمان بياور تا بفهمى در حالى كه اسلام مى گويد بفهم تا ايمان بياورى ؛ همانطور كه در حيطه عملى ، انسان اگر از دين مسيحيت بيرون نمىآمد ، انسان نمىشد ؛ در حالى كه اسلام مىگويد تا انسان نشوى تو را نمىپذيرم و بين اين دو فرق بسيار است . ما حقيقت و عرفان را در برابر دين و شريعت قرار نمى دهيم ، عرفان و دين ، يكى هستند ؛ آنچه از عرفان مىخواهيم در دين هم وجود دارد . دين اسلام مىگويد به جاى اين كه ورد بگوئى بيا از خود و اعمال خود حساب بكش و ببين چه خوردى ، از حلال بود يا از حرام ؟ با همسايه ات ، همكارت ، همسرت ، رهبرت ، رعيّتت و . . . چگونه تعامل مى كنى ؟ آيا وعده اى را كه داده بودى ، وفا نمودى يا نه ؟ آيا امانتى را كه گرفته بودى ، برگرداندى يا نه ؟ و . . . . از نظر اسلام رسيدن به همه كمالات فردى و جمعى ، از طريق شريعت اسلام ، شدنى است و نيازى نيست تا كسى دست به نوآورى و بدعت بزند ؛ چرا كه شريعت اسلام به انسان اجازه مىدهد تا در يك روند سالم با حضور در اجتماع و تشكيل زندگى به كمالات مطلق دست يابد . از نظر اسلام ، دست يا بى به كمالات در زندگى اجتماعى و در كنار زن و فرزند ، شكل مى گيرد .