دعاى عرفه امام حسين عليه السلام . در حديث قرب نوافل نيز آمده است كه بنده در اثر عبادت به مقامى مىرسد كه خداوند گوش و چشم و لسان و دست آن بنده مىشود كه با آن‌ها مىبيند و مىشنود و سخن مىگويد « 1 » و نيز مىتوان به احاديث فراوانى كه در باره معرفت نفس و ارتباط آن با شناخت خدا آمده است اشاره نمود . « 2 » بر اين اساس ، عرفان ريشه در فطرت و دين فطرى دارد ، و در ميان اقوام و اديان ديگر نيز وجود دارد . ولى عرفاى مسلمان با بهره‌گيرى از آموزه‌هاى اسلام و همراه كردن انديشه‌هاى خود با فلسفه ، عرفان نظرى و عملى را اغناى خاصى بخشيدند . و از قرن هفتم و با ظهور ابن عربى عرفان نظرى تبديل به يك علم منسجم شده است ، كه در مقايسه با ساير مكاتب عرفانى از امتيازات ويژه‌اى برخوردار است . دانش عرفان از آن‌جا كه موضوعش به ذات و اسماء خداست و هدفش رسيدن به توحيد مىباشد ، برترين علم شمرده شده است . و به گفته قيصرى هر چند مقام و حكمت نيز از خداوند بحث مىكنند ولى در آن دو علم از كيفيت وصول بنده به خدا بحث نمىشود . در حالى كه هدف از تحصيل همه علوم و انجام طاعات همين يك نكته است . « 3 » شيعيان و صحيفه صحيفه مباركه سجاديه ، جايگاه ويژه‌اى در جامعه شيعه داشته است ؛ زيرا اساسا كتاب ارتباط با خدا و جهان هستى است ، كتابى است در شناخت و معرفت پروردگار و مقام نبوت پيامبر صلىالله‌عليه‌وآله و امامت ائمه اطهار عليهم‌السلام ، و نيز كتابى است در تربيت فرد و اجتماع ، كتابى كه منشور اخلاقى و حقوقى بشريت و ساير موجودات را تبيين نموده است . كتابى كه در طول تاريخ ، مقبول مسلمانان به ويژه شيعيان بوده و هميشه از آن به عنوان يك گنج معرفت و معنويت از آن بهره برده‌اند و شمارى از علما از آن با نام « زبور و انجيل آل‌محمد صلىالله‌عليه‌وآله » كه به سان زبور و بخش‌هايى از انجيل به زبان دعا و در اصول اخلاقى بوده ، ياد كرده‌اند . از منظر امام سجاد عليه السلام فرجام هر انقلابى بدون پشتوانه معنوى - معرفتى ، پديد آمدن افراد و جامعه‌اى است كه سست بنيان بوده و جزء مذبذين و افرادى متزلزل مىباشند كه در هر موجى خود را مىبازند و اين نيست مگر ويژگى انسانىهايى كه بدون دانش و بينش اسلامى و به دور از فضايل اخلاقى رشد كرده‌اند . لذا با توجه به اين نياز اساسى و مسئوليت و رسالت امامت ، يكى از مهم‌ترين اهدافى كه به وضوح در صحيفه سجاديه متجلى است تعليم و تربيت ، راهنمايى به سوى خودسازى و كمالات انسانى و تعالى روح انسانى است . امام

--> ( 1 ) - ر . ك : كلينى ، محمدبن‌يعقوب ، الاصول من الكافى ، دار الكتب الاسلاميه ، تهران ، 1365 ، چ چهارم ، ج 2 ، ص 352 ، حديث 7 و 8 . ( 2 ) - ر . ك : رى شهرى ، محمد ، ميران‌الحكمه ، مؤسسه دارالحديث ، بيروت لبنان ، 1419 ، ج 5 ، ص 1876 . ( 3 ) - ر . ك : همان ، ص 221 .