مشخصات عرفان قيصرى مىگويد مسائل عرفان عبارتند از : چگونگى صدور كثرت از حضرت حق و چگونگى بازگشت اين كثرت‌ها به او و بيان مظاهر اسماء الهى و نعوت ربانى و كيفيت بازگشت اهل‌الله به سوى او و نحوه سلوك و مجاهدات و رياضات اهل‌الله و بيان نتايج دنيوى و اخروى يكايك اعمال و افعال و اذكار به گونه‌اى كه در عالم حقيقت و واقع ، ثابت است . « 1 » در عرفان ، « علم » تنها كافى نيست و « عمل » اساس كار است و علم محصول عمل محسوب مىشود و لذا عرفان به عملى و نظرى تقسيم مىشود . عرفان ، جهان خارج را واقعى دانسته و براى آن وحدتى حقيقى قائل است كه هم داراى ظاهر است و هم باطن و باطن آن حقيقت محض است . تعريف عرفان نظرى عرفان نظرى ، در واقع جهان‌بينى عرفانى است يعنى نظرى كه عارف در باره جهان و هستى دارد . « 2 » عرفان عملى عرفان عملى ، بخشى از عرفان است كه روابط و وظايف انسان را با خود ، جهان و خدا بيان مىكند . اين بخش از عرفان سير و سلوك ناميده مىشود . در عرفان عملى ، حالات و مقامات انسان را در سير به سوى حق از اولين منزل به نام « يقظه » تا « وصول به حق » كه آخرين منزل است بيان مىشود . جايگاه عرفان در قرآن و سنت معنويت قرآن ، اين نازل الهى را مىتوان در آيينه قرآن صاعد ولى الهى به نظاره نشست . هدف از نزول قرآن كريم اين بوده است كه بندگان را براى صعود به درجات معنوى فرا بخواند و راهكارى كه بتواند بندگان را به قرب الهى برساند ، اين است كه از ادعيه‌اى كه توسط حضرات اهل‌بيت عليهم‌السلام به ما آموزش داده شده ، بهره ببريم و اگر مىخواهيم به هدف قرآن كريم نزديك شويم ، بايد با ادعيه و به خصوص با دعاهاى امام سجاد عليه السلام كه در صحيفه سجاديه آمده است ، انس بگيريم . حتى اگر بتوانيم غيرمسلمانان را با مفاهيمى كه در دعاهاى صحيفه سجاديه آمده آشنا كنيم ، بسيارى از تشنگان معرفت به صحيفه سجاديه روى خواهند آورد ؛ چرا كه دعا ، قرآن صاعد است . بسيارى از مسائل و مباحث عرفانى دقيقا از متون دينى و روايى اسلام برداشت شده‌اند . مراحل آغازين عرفان ، برگرفته از آموزه‌هاى دينى هم‌چون زهد ، توكل ، اخلاص و . . . مىباشد و عرفاى فراوانى سعى در نزديكى عرفان با شريعت داشتند . دعاهاى صحيفه سجاديه ، دعاى ابوحمزه ، مناجات شعبانيه ، و بالاخره

--> ( 1 ) - يثربى ، همان ، ص 218 . ( 2 ) - ر . ك : مطهرى ، مرتضى ، عرفان حافظ ، انتشارات صدرا ، تهران ، 1381 ، چاپ 19 ، ص 14 .