بايد در جامعه ترويج شود تا مردم به چنين ادعيه‌اى روى آورده و پرورش روحى يابند . گرايش روزافزون جوانان به مكاتب عرفانى يك حقيقت مسلم در جامعه امروزى است . اين اشتياق و گرايش اگر مسير صحيح خود را نيابد ، دچار انحرافى هويتى خواهد شد و جريان معنوى جامعه در مسيرى ناخواسته و البته بسيار خطرناك قرار خواهد گرفت . توسعه فعاليت‌هاى گروه‌هاى شيطان‌پرست و فرقه‌هاى نوظهور عرفان كاذب معلول كم‌كارى عرفان‌هاى حقيقى متصل به وحى است . متاسفانه دشمن ، سرمايه‌هاى معنوى را با توهماتى كه به نام عرفان ناميده است در مسير نابودى قرار داده است ، درحالى كه متون اسلامى و به خصوص شيعه مملو از عرفان ناب و انسان‌ساز است . و تبيين جايگاه صحيفه سجاديه در شكل‌گيرى مكتب عرفان اسلامى ، نياز عقيدتى و معرفتى روز جامعه است كه بايد با فرهنگ‌سازى نهادينه گردد . مفهوم‌شناسى عرفان تعريف و هدف عرفان عرفان عبارت است از علم به خداى سبحان از حيث اسماء و صفت و مظاهر آن و احوال مبدأ و معاد و حقايق عالم و كيفيت بازگشت آن‌ها به حقيقت واحد يعنى ذات احديت ، و نيز معرفت طريق سلوك و مجاهده براى رهاسازى نفس از تنگناهاى قيد و بند جزئيت و پيوستنش به مبدأ خويش و اتصاف به نعت اطلاق و كليت . « 1 » با اين بيان ، فايده عرفان هم مشخص مىشود كه همان وصول به حق و شهود قلبى حقيقت وجود و فناء در حضرت اوست . « 2 » اين فايده صرفا با علم حاصل نمىشود زيرا علم صرفا آگاهى است . موضوع عرفان نويسنده تمهيدالقواعد لازم مىداند كه موضوع اين علم به لحاظ مفهومى عام‌تر از تمام موضوعات باشد و از جهت حيطه و گستره أتم از ديگر موضوعات و علوم باشد و نيز آشكارترين معنا براى انسان و ابتدايىترين تصور و تعقل باشد . و تمامى اين صفات را در كلمه « وجود مطلق » گرد آمده مىبيند . « 3 » قيصرى نيز موضوع علم عرفان را ذات احديت و نصرت ازلى و صفات سرمدى او مىداند . « 4 » شايد بتوان گفت از آن‌جا كه در بينش عرفا ، وجود و موجود حقيقى همان ذات احدى و صفات و نعوت اوست و به جز او ، در ديار هستى ، حقيقتى نيست ، پس بحث از ذات حضرت حق بحث از تمام عالم هستى است و لذا هر چند تعبير قيصرى يا تعبير ابن تركه تفاوت دارد ولى مراد هر دو يكى است . « 5 »

--> ( 1 ) - يثربى ، سيديحيى ، همان ، ص 232 ؛ و نيز زرين‌كوب ، عبدالحسين ، دنباله جستجو در تصوف ايران ، اميركبير ، تهران ، 1380 ، چ 5 ، ص 362 ؛ و نيز برنجكار ، رضا ، آشنايى با علوم اسلامى ، انتشارات سمت و طه ، تهران ، 1378 ، ص 141 . ( 2 ) - يثربى ، سيديحيى ، همان ، و نيز برنجكار ، رضا ، همان ، ص 143 . ( 3 ) - ر . ك : صائن‌الدين على التركه : تمهيدالقواعد ، به تصحيح حسن حسن‌زاده آملى ، انتشارات الف لام ميم ، قم ، 1381 ، ص 13 - 25 . ( 4 ) - يثربى ، همان ، ص 217 ؛ و برنجكار ، همان ، ص 142 . ( 5 ) - يثربى ، همان ، ص 217 و 218 .