چكيده با گسترش فتوحات در دوران امويان و عباسيان ، توسعه علومى مثل فلسفه ومنطق آغاز شد وفقيهان ومتكلّمان همديگر را رد مى كردند . رفته رفته شريعت را يك طرف و طريقت را طرف ديگر قرار دادند . در اين ميان عارفان ظاهرنمايى هم بودند كه بى هيچ بهره از مقامات روحانى از عارف نمايى ارتزاق مىكردند . غافل از اينكه هركس كه بخواهد جز از طريق ظاهريعنى شريعت به باطن يعنى حقيقت دست يابد از نورانيت الهى بهره اى نمى برد . عارفان بالله ازجمله سلسله حكيم همدانى در سيره و روش خود كه همانا سيره وسنّت نبوى و ائمّه عليهم السّلام بوده ، تاكيد داشته اند كه بايد ملتزم شرع بود تا با ظاهر به حقيقت و عرفان دست يابند . در اين پژوهش سوال ذيل مطرح گرديد كه : شريعت ، طريقت و حقيقت در سيره سلسله آخوند ملا حسينقلى همدانى چه رابطه‌اى باهم دارند ؟ پژوهش با روش مطالعات كتابخانه‌اى و بررسىهاى سايت‌هاى اينترنتى و مصاحبه مىباشد . با بررسى معانى اصطلاحات حقيقت ، طريقت و شريعت و اينكه حكيم همدانى معتقد بود كه كوچك‌ترين لغزش و انحراف از صراط مستقيم شرع ، دورى از حضرت حق را به دنبال خواهد داشت . ايشان در اين زمينه مىفرمود : « بجز التزام به شرع شريف در تمام حركات ، سكنات ، تكلمات ، لحظات و غيرها ، راهى به قرب حضرت ملك الموت جلّ جلاله نيست اين تاكيد در شاگردان ايشان ، آقا سيد احمد كربلايى و آقاميرزا جوادملكىتبريزى و در ميان شاگردان اقا سيد احمد كربلايى ، استاد وحيد اخلاق و عرفان آقا سيد على قاضى تبريزى و از ميان شاگردان آقاميرزا جوادآقاى ملكى تبريزى ، مجاهد عرصه تكليف و قيام حاج آقاروح الله موسوى خمينى ديده مىشود . آقاى قاضى فرمود : « سلوك راه خدا با عدم اعتناى به شريعت كه نفس راه و طريق است جمع ميان متضادّين و يا متناقضين است . » و امام خمينى هم فرمودند : : طريقت و حقيقت تنها از طريق شريعت به دست مىآيند ؛ زيرا ظاهر ، طريق باطن است . نتيجه اينكه ؛ بين دو علم شريعت و طريقت علاوه بر اين كه تلازم وجود دارد ، بلكه هر دو يك حقيقت واحد هستند . شريعت و طريقت دو روى يك سكه هستند . بين اين دو تقابلى وجود ندارد ، چون تضاد بين دو چيز هم عرض روى مىدهد ، از اين رو شريعت تنها طريق منحصر بفرد براى رسيدن به حقيقت است . بايد در اين وادى مراقب عارف نماها كه دنبال نان و نام از عمل غير هستند ، بود . نتيجه اينكه ؛ مسير حقيقت و عرفان ناب با راهبرد شريعت ناب اسلام تبيين مىشود . كلمات كليدى : ملا حسينقلى همدانى ، سيد على قاضى ، امام خمينى ، شريعت ، طريقت ، حقيقت .