بنابراين انسان كامل به مثابه قبله براى ساير موجودات است ، از اين رو در تعبيرات عرفانى از انسان كامل به « فص » « 1 » اد شده است . « 2 » با دقت در مبانى نظرى تشيّع ، امام معصوم به لحاظ جايگاه و ويژگيهايى كه دارد ، نظير تصويرى است كه عرفان اسلامى از انسان كامل ارائه مىدهد . شيعه بر اين عقيده است كه امام ( ع ) نظير انبياء الهى ، علاوه بر اين كه به لحاظ هستى شناسانه ، عهدهدار هدايت موجودات عالم به سوى حق تعالى است كه از آن به هدايت تكوينى ياد مىشود ، واجد صفت ديگرى است كه به واسطه آن هدايت ظاهرى و تشريعى نيز بر عهده امام ( ع ) نهاده شده است كه از آن به « وصايت » ياد مىشود . وصى كسى است كه همچون پيامبر اسلام ( ص ) هم به لحاظ باطنى هادى مخلوقات به سوى حق تعالى است و هم به جهت ظاهرى متصدى راهبرى انسانها براى رسيدن آنها به كمال است . بنابراين نگاه ، امام معصوم ( ع ) واسطه بين حق و خلق است و تمسك به او ، تحقق كمال مطلوب را به همراه دارد . تفسير عارفان مسلمان از انسان كامل چيزى غير از ديدگاه شيعه پيرامون امامت نيست و آيت الله قاضى ( ره ) با تفوّق بر اين دو نظريه ، امامت را در افقى اعلى به نظاره نشسته و حقيقت و جايگاه آن را در نظام هستى ميشناسد . از اين رو اگر آيت الله قاضى ( ره ) سخن از توسل به اهل بيت را مطرح مىكند و ايمان و باور خلل ناپذيرش را بارها در اين زمينه به اثبات رسانيده است ، به خاطر معرفت عميق وى نسبت به مسأله امامت است كه بيان آن خواهد آمد . آيت الله قاضى ، عارفى شفاهى براى پى بردن به جايگاه علمى و معنوى شخصيّتهاى بزرگ ، بايد از راه آثار اقدام نمود و غالباً آثار افراد نيز همان مكتوبات و نوشتجات آنها است كه در قالب مقالات و كتابها انتشار مييابد و ليكن عدهاى از بزرگان هستند كه جهت شناخت جايگاه علمى و معنوى آنها ، بايد از راه آثارى غير از مكتوبات ، اقدام نمود زيرا اين افراد عالمان شفاهى هستند كه نظرات فكرى و گرايشات معنوى خويش را در اثر مكتوبى به نگارش در نياوردند بلكه براى شناخت آنها بايد از راههاى ديگرى ورود پيدا نمود كه يكى از آنها در حوزه شاگرد پرورى است . در مورد شخصيت الهى آيت الله سيد على آقا قاضى ( ره ) نيز بايد گفت ايشان يك عارف و فيلسوف شفاهى است كه براى فهم ابعاد علمى و معنوياش يا بايد از مسير شاگردانش وارد

--> ( 1 ) - فص ، نگينى است كه در انگشتر به كار رفته و با آن نامهها و اسناد را مهر ميكنند . ( 2 ) - ر . ك : نقد النصوص جامى ، ص 3 ، 89 و 97 ؛ شرح فصوص الحكم قيصرى ، ص 40 و 73 .