حقيقت وجودى آنها شكل گيرد كه آن هم تعلق عاشقانه ايست كه در معركه عشقبازى در حضور معشوق به بار مىنشيند . اين حقيقت سبب شد كه سالكان ، محاسبه نفس و مراقبت بر آن را بر خود فرض و واجب كرده تا در آستانه‌ى حريم دل و قلب خود نشسته و ماسوى الله را در اين حرم امن الهى راه ندهند و مصداق حديث امام صادق عليه السلام شوند كه دل را حرم خدا دانسته و امر كرده كه جز خداى تعالى را در آن راه ندهيد : « الْقَلْبُ حَرَمُ اللَّهِ ، فَلا تُسْكِنْ حَرَمَ اللَّهِ غَيرَ اللَّهِ » ( بحارالانوار ، ج 70 ، ص 25 ) دل ، حرم خداست ، در حرم خدا جز او را جاى مده . در وادى سلوك مهمترين مسئله در ارتقاء روحى سالك كه در مراحل نخستين بايد رعايت شود محاسبه و مراقبه‌ى نفس سركش است به خاطر اينكه اين امر مهم به شخص رهرو اين امكان را مىدهد كه بر تمامى حركات و سكنات خود محافظت داشته باشد و رفتارهايى كه به عنوان حجاب و نقص در وادى عمل شناخته شده را پى ببرد و به دنبال رفع اين حجابها از فضاى قلبى و رفتارى خود شود . حضرت اميرالمؤمنين على عليه السلام مىفرمايد : مَنْ حَاسَبَ نَفْسَهُ وَقَفَ عَلَى عُيوبِهِ وَ أَحَاطَ بِذُنُوبِهِ وَ اسْتَقَالَ الذُّنُوبَ وَ أَصْلَحَ الْعُيوبَ . ( تصنيف غرر الحكم و درر الكلم ، ص : 236 ) هر كه به حساب خود برسد بر عيبهاى خويش آگاه شود و به گناهانش احاطه يابد و از خدا در گذشتن از گناهان و اصلاح عيب‌هايش را در خواست نمايد . پيرو مطالب مذكور بايد بيان داشت كه روح سلوك را عبوديت و بندگى حقتعالى تشكيل مىدهد عبوديت يعنى بندگى حقيقى در برابر درگاه حضرت باريتعالى كه جوهره‌ى اين عبوديت را تعلق تام و كامل به معبود حقيقى تشكيل مىدهد يعنى انسان با تمام وجود ، بنده خداى سبحان شود و دل را به مولا سپرده و تنها به او توجه كرده و فقط اوامر و نواهى او را به گردن نهد . بنابراين عبوديت ، پشت پازدن نسبت به همه وابستگيهاى درونى و بيرونى براى وصول به خداوند منان است . با توجه به حديث عنوان بصرى ، ( كه حضرت آيت الله قاضى رحمه الله آن را براى گذشتن از نفس امّاره و خواهشهاى نفسانى و طبعى و شهوى و غضبى . . . نوشتن و عمل به آن را دستور مىدانند ) سالك براى تحقق عبوديت در باطن خود نيازمند به سه عامل خواهد بود :