جمعى از نويسندگان
370
مجموعه مقالات برگزيده كنگره بزرگداشت آيت الله سيد على آقا قاضى (ره) (فارسى)
آفريدگار دانا را مالك على الاطلاق دانسته و خود را در درگاه بى نياز ، فقير و نيازمند بداند . خداى سبحان را ولى و مدبّر و ربّالعالمين بداند و امورش را زير سايه تدبير او قرار دهد . تمام اعمال و رفتار خود را در جهت اوامر و نواهى خداى سبحان به ظهور برساند . در پرسشى كه عنوان بصرى نسبت به حقيقت عبوديت از امام صادق عليه السلام داشتند حضرت در جواب فرمودند : مَا حَقِيقَةُ الْعُبُودِيةِ قَالَ ثَلَاثَةُ أَشْياءَ أَنْ لَا يرَى الْعَبْدُ لِنَفْسِهِ فِيمَا خَوَّلَهُ اللَّهُ مِلْكاً لِأَنَّ الْعَبِيدَ لَا يكُونُ لَهُمْ مِلْكٌ يرَوْنَ الْمَالَ مَالَ اللَّهِ يضَعُونَهُ حَيثُ أَمَرَهُمُ اللَّهُ بِهِ وَ لَا يدَبِّرُ الْعَبْدُ لِنَفْسِهِ تَدْبِيراً وَ جُمْلَةُ اشْتِغَالِهِ فِيمَا أَمَرَهُ تَعَالَى بِهِ وَ نَهَاهُ عَنْهُ . ( مجلسى ، بحارالانوارج 1 ص 224 ح 17 ) حقيقت عبوديت چيست ؟ فرمود : سه چيز است : اول : بندهى خدا نبايد خويش را مالك چيزى بداند كه خدا به وى مرحمت كرده زيرا بندگان ، مال و ملكى براى خود قايل نيستند و همه را از آنِ حق تعالى ميدانند و آن را در راهى كه او امر كرده قرار ميدهند . دوم : بندهى خدا نبايد براى خود تدبير كند . سوم : تمام اشتغالش به كارى باشد كه خداوند به آن امر و يا از آن نهى نموده است . لازم به ذكر است كه بندگى و عبوديت در انسان سالك زمانى به بار مىنشيند كه هميشه و در همه حال مواظب تمامى رفتار و گفتار و پندار خود باشد كه اين امر مهم بدون مراقبه و محاسبهى نفس امكانپذير نيست . و از آنجا كه نفس امارهى انسان متكبر و مستكبر است با عدم توجه به آن و قرارندادنش در مسير عبوديت ، نداى انا ربكم الاعلى سر داده و خود را در درگاه خالق يكتا ، بىنياز مىبيند . بنابراين با اسلحهى دعا و مناجات ، بايد بنيان تكبر و استكبار درونى را از بيخ و بن ريشه كن كرده و فقر و افتقار ذاتى را كه در وجود او موج مىزند به ياد آورده و به واسطهى آن به ارتقاى سلوكى براى رسيدن به محبوب حقيقى دسترسى پيدا كند . پيرو مطالب مذكور بايد بيان داشت كه با مطالعه در حالات و رفتار سلوكى آيت الله قاضى رحمه الله اين آگاهى به دست مى آيد كه ايشان در هيچ لحظه اى از نفس خود غافل نبودند و اوقات و ساعات خود را يا به دعا و مناجات و قرائت قرآن مشغول بوده يا به تدريس و تربيت شاگردان و يا در خلوت به تفكر در آفاق و انفس اشتغال داشتند و در كنار اين فعاليتهاى