چكيده مسئله‌ى اسماء الهى يكى از مباحثى است كه بسيارى از بزرگان حوزه ى عرفان اسلامى به آن پرداخته اند و در مباحث مربوط به آن ، مسئله ى اسم اعظم يكى از مباحث مهم و در عين حال لطيف حوزه ى عرفان اسلامى گرديده است كه ارتباط تنگاتنگى با مسئله ى آفرينش و به خصوص انسان كامل و حقيقت محمديه ( ص ) دارد . از اين رو ، در جستار حاضر تلاش شده است تا ابعاد و اقسام آن از نظرگاه دو عارف معاصر ، آيت الله قاضى طباطبايى ( ره ) و حضرت امام خمينى ( س ) مورد بررسى قرار گيرد . بنابراين ، در پژوهش حاضر ، ابتدا در باب اهميت موضوع در عرفان نظرى مطالبى عنوان گرديده و سپس اين مسئله در آثار امام خمينى مورد بررسى قرار گرفته است . در ادامه ، با بررسى آثار بر جاى مانده از حكيم قاضى ، به ويژه اثر ارزشمند شرح دعاى سمات ، تلاش شده تا تبيين مجمل و منسجمى از آراء ايشان در اين باره ارائه گردد . در مجموع ، مى توان گفت هر دو عارف در باب اسم اعظم ، قائل به درجات و اقسام آن بوده و در عين حال مهم ترين تجلى اسم اعظم را وجود انسان كامل ، صادر اول يعنى همان حقيقت محمديه مى دانند . واژگان كليدى : اسم اعظم ، انسان كامل ، حقيقت محمديه ( ص ) بيان مسئله يك از مباحث مهم و در عين حال جالب توجه در عرصه ى اديان و تفكر بشرى ، مسئله ى شناخت حق ، چرايى آفرينش و چگونگى ارتباط ميان آفريدگار و آفرينش است كه محور اصلى و اساسى همه علوم الهى همچون كلام ، فلسفه و عرفان و . . . است ، البته هر يك از اين علوم از منظر خاصى ، به تشريح آن پرداخته و حقايق ناب و مهمى در اين زمينه ارائه نموده‌اند ، اگر چه ظرافتى را كه در اين‌باره در عرفان اسلامى وجود دارد ، در هيچ جاى ديگر نمىتوان يافت . مسئله‌ى اسم اعظم البته با اصطلاحات و مفاهيم متفاوتى همچون بهمن ، عقل كل ، كلمه ، صادر اول ، انسان كامل و . . . در اكثر اديان مورد بررسى قرار گرفته است و تقريباً در تمامى آنها با ديدگاه هايى نزديك به هم ، اسم اعظم ، واسطه ى ميان آفريدگار و آفرينش و علت اصلى آفرينش عنوان شده است .